Biên khảo: LymHa – Hà trung Liêm
Monday, November 21, 2016
Cập nhật tháng 8 năm 2023
Nhân lúc thời sự nóng bỏng về việc : Trung Quốc “âm mưu” gì khi xây phi đạo ở đảo Tri Tôn?
Trung Quốc “âm mưu” gì khi xây đường băng ở đảo Tri Tôn?
Chuyên gia: “Đường băng mới của Trung Quốc trên đảo Tri Tôn sẽ có sức tác động đáng kể với Việt Nam”
Xin mời đọc lại biên khảo về cát..một nguyên liệu chính để bồi đắp..từ một "cồn cát" trở thành một đảo có thể xây dựng một phi đạo ngắn...
Biên khảo được phổ biến năm 2016 tại Blog chuyên đề Mekong-Cuulong
Điều quan trọng là đảo Tri Tôn, từ vị thế là một cồn cát nhỏ bé nổi thường trực trên biển trước năm 2013, nay trở thành một “đảo”, có diện tích vài chục ngàn mét vuông, tương tự các công trình đảo nhân tạo mà TQ đã xây dựng (từ 2013 đến 2017) trên các bãi đá đã chiếm của VN (1988) ở Trường Sa.
Đảo Tri Tôn là một cồn cát hình thành trên một rạn mặt bàn, có dáng hơi tròn, ở giữa lõm xuống và thường đọng 0,5 m nước. Chiều dài tính từ bắc xuống nam là 1.850 m, chiều rộng khoảng 800 m, độ cao bình quân chỉ 2 m. Khi thủy triều xuống, diện tích đảo có thể đạt đến 1,5 km² (xếp thứ ba về diện tích ở Hoàng Sa sau đảo Phú Lâm và đảo Linh Côn), song khi thủy triều lên thì thu hẹp chỉ còn 0,85 km². Xung quanh đảo là dải san hô khá rộng, từ 500 đến 1.000 m. Đảo thường bị ngập - đặc biệt là khi bão đi qua - nên cây cối khó phát triển. Vốn dĩ đảo Tri Tôn khô cằn, không có cây cỏ, song Trung Quốc đã chở đất và mang các thực vật như dừa, thông đuôi ngựa, bàng và phi lao ra trồng. Môi trường thay đổi đã thu hút thêm chim biển đến đảo.
I. LỜI DẪN NHẬP
Câu chuyện về cát tặc, chưa hề là câu chuyện cũ mà nó là chuyện luôn mới hàng ngày trên quê hương Việt Nam. Bao nhiêu báo cáo khoa học của các nhà khoa học trong nước lẫn ngoài nước được báo chí đăng tải về đề tài khai thác cát trên các dòng sông và những hệ lụy của nó, nhưng mấy ai là người quan tâm đến … hay chính quyền chỉ để ý đến để “biết-hiểu” rằng dòng sông bị nạo vét cát dẫn đến những tai hại khôn lường trên quê hương vốn xinh đẹp với những dòng sông uốn khúc và những cánh đồng phù sa đầy màu mỡ đem lại nguồn sống cho hàng triệu dân cư với những cánh đồng ruộng lúa bạt ngàn .
Điều ấy ngày nay không còn nữa vì việc khai thác cát dưới lòng sông đã và đang tàn phá quê hương bởi những kẻ có quyền chức. Họ đang ngày đêm tạo nên những tai họa ngang hàng với thiên tai, nhưng lại do con người gây ra. Một loại nhân tai mà hậu quả kinh hoàng đôi khi còn thảm khốc hơn cả thiên tai!
Các “quan chức của dân” chắc chắn hiểu và biết những điều tai hại khi cho phép, bao che…bằng mọi cách để khai thác cát trên các dòng sông, những siêu xe tiền tỷ, những cô nhân tình trẻ đẹp, biệt thự tỷ đô là điều hấp dẫn cho những người mệnh danh là “vì dân” mà các quan chức ấy phải được gọi là “cát tặc” - một loại “quốc tặc” của thời đại ngày nay.
Những bài khảo cứu dưới đây và những tin tức báo chí ghi nhận được như lời kêu cứu, gióng lên tiếng nói tha thiết của dân nghèo chân chất chỉ biết phơi lưng dưới nắng mưa và luôn cầu nguyện cho mùa màng được đơm hoa, kết trái, nhưng những người nông dân tay lấm chân bùn này đâu biết rằng hàng ngày các “giới chức cầm quyền lo cho dân” đang là những người bao che cho hàng vạn, hàng vạn đoàn ghe tàu...hút cát, bán cát qua tận xứ Singapore giàu có, cũng không ngoại trừ việc bán cho cả kẻ thù truyền kiếp Trung Cộng (qua đại công ty mua bán cát Alibaba) đang dùng cát, đất của quê hương bồi đắp xây dựng thành những hòn đảo nhân tạo trên chính ngay vùng biển Đông của Việt Nam, thu về hàng tỷ đô la lợi nhuận bằng của trời cho, là mạch sống của hàng triệu dân lành Việt nam khốn khó.
II. CÁT TẶC: Việt Nam, Trung Quốc, Singapore, Lào, Miên, Thái Lan
Với bạn là một tảng đá, với tôi là một hòn đảo
"Chúng ta đã có nhiều khách hàng Trung Quốc. Họ đang xây dựng các tòa nhà lớn ở Vientiane, vì vậy họ cần rất nhiều cát và đá cuội," Air Phangnalay, người điều hành một công ty khai thác tại Lào cho biết. Trung Quốc là nguồn đầu tư lớn nhứt nước ngoài ở nước láng giềng Lào.
Trung Quốc hy vọng rằng bằng cách điền vào biển quanh các hòn đá của tất cả các loại đó có thể nâng cấp tình trạng pháp lý của họ. Sau cùng, một khi công việc được thực hiện, nó sẽ khó khăn để chứng minh mà tính năng ban đầu đã bắt đầu và kết thúc. Tuy nhiên, Trung Quốc chỉ đơn giản là nhìn vào những chứng cớ không chứng minh được một cách xưa cũ và đòi sở hữu là chín phần mười bằng pháp luật xây dựng trên các tính năng mang lại lợi ích thiết thực cho việc bảo vệ bờ biển Trung Quốc, ngư dân và các lực lượng hải quân và không quân và củng cố tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc bằng một sự hiện diện vật lý nâng cao nhân tạo.
Trung Quốc luôn mơ hồ về những gì tuyên bố của mình là nó dựa trên tính năng đất đai và những vùng biển mà cộng dồn vào chúng theo UNCLOS? Hoặc hiện nó, sau bản đồ lịch sử cho thấy một "đường chín gạch ngang, đường lưỡi bò 9 đoạn" vòng quanh mép biển cũng khẳng định chủ quyền đối với nước mình? Trong biển này không rõ ràng, công việc cải tạo của Trung Quốc cung cấp các lợi ích thiết thực và mang tính biểu tượng. Nó cũng chỉ ra một lý do ít khi được trích dẫn tại sao Biển Đông là vấn đề. Chuyên gia dầu khí hiện nay thường nghi ngờ về sự giàu có sản lượng hiện diện của khí đốt, bên cạnh nó còn chứa một lượng cát đáng kể .
Cướp biển ăn cắp cát từ Cambodia
Nơi đây trước kia từng có đáy biển (seabed), khách sạn, sòng bạc và sân bay ngoài khơi bờ biển của Singapore. Nhưng khi các thành phố độc lập nhỏ với những đụn cát trên bờ biển của mình, mở rộng lãnh thổ của được một phần năm diện tích, diện tích gia tăng này nói lên rằng Singapore đang mua trái phép đất, cát thông qua các nguồn tham nhũng ở Cambodia.
Mới nhất về tuyên bố này là Associated Press, trong đó báo cáo nói rằng các tàu nước ngoài đã được phát hiện việc nạo vét cát ở Cambodia rõ ràng là để xuất khẩu. Việc nạo vét cát này, phần lớn bị cấm vào năm 2009 trên lãnh thổ Cambodia, nhưng việc khai thác cát dường như vẫn tồn tại.
Một phóng viên của AP theo dõi đã phát hiện các tàu đăng ký của Hồng Kông, Việt Nam và Trung Quốc nạo vét cát ở Cambodia. Người dân địa phương tại một tỉnh ven biển nói đùa về việc “cát đi đến Singapore và dựng ở đó một lá cờ Cambodia”.
Một nhóm giám sát ở Vương quốc Anh, Global Witness, đã nổ lực rất nhiều để phơi bày việc này.
Nhưng bất chấp lệnh cấm của chính phủ, nhóm cho biết tàu vẫn đang đào đất Cambodia và bán nó ra nước ngoài mà người dân Cambodia không có một nguồn lợi ích nào.
Mực nước biển dâng khắp vùng nhiệt đới Đông Nam Á có thể sẽ làm tăng nhu cầu trong tương lai cho đất cát, đổ dọc theo bờ biển để bồi đắp lại vùng lãnh thổ bị mất.
Thái Lan là nước mới nhất để đề xuất một dự án như vậy: một "thành phố mới" tương lai đang gây tranh cãi gần Bangkok được xây dựng trên vùng bùn lầy thuộc Vịnh Thái Lan.
Lào, Miên cùng khai thác
Nạo vét đã được diễn ra trong nhiều năm dọc theo sông Mekong, nhưng quy mô công nghiệp là tương đối mới, với Lào, là nơi mở ra một loạt các dự án xây dựng mới trong một đất nước còn ngủ quên, nhiều người trong số họ được tài trợ bởi các công ty Trung Quốc.Từng đoàn xe chở ngũ cốc và từng đoàn xe tải cát bằng xe tải, một phần sông Mekong trên đất Lào đang được nạo vét cát để xây dựng - một mặt hàng luôn luôn hút hàng bởi sự bùng nổ xây dựng do Trung Quốc đứng đầu ở thủ đô Vạn Tượng. Nhưng những lỗ hổng ở lòng sông chẳng những làm hư hại đường thủy mà còn tác hại đến điều quan trọng là thức ăn cho hàng trăm ngàn ngư dân và nông dân ở các nước nghèo. "Hôm nay, nó phức tạp hơn để chúng tôi đi lấy nước cho cây trồng," DeamSaengarn nói với AFP từ bờ các sông bùn, mô tả như thế nào là những con đường dốc nhẹ nhàng (thoai thoải) của nó đã nhường chỗ cho đường kè dốc. Người mẹ 36 tuổi đứng trước hai câu hỏi câu hỏi hóc búa về phát triển của Lào: cô phụ thuộc vào $ 10 tiền lương hàng ngày của một công ty khai thác cát, nhưng cũng sống dựa trên dòng sông cô đang “lừa gạt” đôi mắt cô. "Chúng tôi thực sự cần nước này," cô nói thêm buồn bã, nhỏ giọt mồ hôi khi cô tách đá từ núi trầm tích chất đống trên bờ. Tất cả các ống xung quanh ống cống công nghiệp và máy xúc hút từ đáy sông Mekong, khắc thành những hố tròn như mặt trăng vào nền đáy của dòng sông đang chảy quanh co qua hầu hết các quốc gia không có biển. Đó là một câu chuyện quen thuộc ở một đất nước mà nguồn tài nguyên thiên nhiên đang dần bị cướp đi của các doanh nghiệp phần nhiều Trung Quốc - dưới cái nhìn của các nhà lãnh đạo cộng sản không có mất đồng nhỏ nào, nhưng tiền mặt từ nước ngoài thì lúc nào cũng được chào đón.
Cát, một nguồn tài nguyên không hào nhoáng và dường như vô tận, là thành phần chính trong việc pha trộn xi măng và là bàn tay vô hình đằng sau sự bùng nổ của các thành phố trên toàn thế giới. Trung Quốc là nước tiêu thụ hàng đầu nuốt hơn 60 phần trăm sản lượng toàn cầu và sử dụng cát nhiều hơn trong bốn năm so với Hoa Kỳ đã làm trong toàn bộ thế kỷ 20.
III. NHỮNG DÒNG SÔNG MẤT CÁT
1. Miền Bắc - Ở phía Bắc: một sông Hồng xói mòn
Nhiều phần dọc bờ sông Hồng, sông lớn nhất miền Bắc của Việt Nam, đang bị xói mòn. Kể từ tháng 10 năm 2006, hơn 20 căn nhà tại phường Ngọc Thụy một mình của quận Long Biên của Hà Nội đã giảm xuống sông vì sạt lở đất. Cư dân địa phương cho biết những vụ lở đất đã đột nhiên trở nên nghiêm trọng trong hai năm qua.
Du lịch dọc sông Hồng từ Lào Cai về biên giới với Trung Quốc qua các thành phố Yên Bái, Phú Thọ, Hà Tây, Hà Nội, Thái Bình, Nam Định, người ta có thể thấy rằng lở đất đang đáng báo động. Hàng trăm ngôi nhà và khu vườn đã bị nuốt chửng bởi dòng sông.
Đỗ Ngọc Thiện, Phó giám đốc Cơ quan Quản lý đê điều (một đơn vị của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cho biết, việc nạo vét cát là một nguyên nhân quan trọng của vụ lở đất dọc hai bên bờ sông Hồng. Theo ông Thiện, nạo vét trái phép cát, sỏi từ các sông không chỉ làm sạt lở đất ngay tại chỗ mà còn gây ra sự thay đổi dòng chảy con sông này, gây sạt lở đất đến nơi khác cách xa các mỏ cát.
Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hà Tây, sông Hồng và Đà chảy 105 km qua địa bàn tỉnh. Chính phủ đã phân bổ hàng trăm tỷ đồng cho tỉnh để đối phó với sạt lở đất. Đầu năm nay, các tỉnh nhận bổ sung 30 tỷ đồng cho công tác này, nhưng các vụ lở đất là tồi tệ hơn và tồi tệ hơn.
Tại sao vậy? Các chuyên gia nói rằng các vụ lở đất hiện tại khác nhau với các năm trước. Trong quá khứ, các bờ sông đã bị xói mòn dần. Còn hiện nay, một khối lượng lớn đất đột nhiên rơi tụt xuống sông. Nó có nghĩa là lỗ hổng lớn đã xuất hiện bên dưới bờ của lòng sông và các lỗ là do nạo vét cát.
Hàng trăm các công trường nạo vét cát đang chạy dọc theo sông Hồng, từ Hà Nội đến Hà Tây, Phú Thọ, Yên Bái, Nam Định và Thái Bình. Nhiều người trong số họ là bất hợp pháp. Ngoài ra, hàng trăm tàu thuyền cát thu hút được việc làm dọc theo sông. Nhiều thuyền hút cát chỉ cách bờ sông 20 - 30mét từ và nhiều phần bờ đê đã trở thành "kho cát”.
Đỗ Ngọc Thiện từ Cục Quản lý đê điều cho biết rằng có rất nhiều lý do sạt lở đất dọc theo bờ sông Hồng nhưng lý do lớn nhất là việc nạo vét cát trái phép.
Theo ông Thiện, khai thác bất hợp pháp vi phạm tất cả các quy định về nạo vét cát. Họ hút cát sâu từ đáy sông và thậm chí từ các bãi bồi đắp phù sa, làm thành những lỗ hỗng lớn bên dưới bờ sông.
Ông Thiên nói rằng nạo vét cát có thể ảnh hưởng đến dòng chảy của nước vì vậy ngay cả những nơi được bảo vệ bởi bờ kè, đê có thể bị sạt lở. Do đó Chính phủ sẽ phải đầu tư hàng tỷ đồng mỗi năm để sửa chữa và nâng cấp đê sông.
Các đại biểu Quốc hội đề cập đến sạt lở nghiêm trọng dọc theo sông Hồng, gọi họ là một mối đe dọa đến đời sống và sinh kế của người dân sống dọc theo sông, tại phiên họp của cơ quan lập pháp vào tháng Sáu.
Không chỉ sông Hồng đang bị đe dọa bởi việc nạo vét cát trái phép. con sông lớn khác ở phía Bắc đang ở trong một tình huống tương tự, bao gồm sông Đáy, Thái Bình, Cầu và sông Đào ở tỉnh Nam Định.
Bất chấp lệnh cấm của các cơ quan chức năng, hàng chục tàu cuốc vẫn “điên cuồng” hút cát bất kể ngày đêm trên sông Hồng đoạn chảy qua hai quận Hoàn Kiếm và Long Biên (Tp Hà Nội). Cục Quản lý đường thuỷ nội địa Việt Nam cũng khẳng định, hiện chỉ có một doanh nghiệp đủ điều kiện khai thác, nhưng thực tế con số này còn cao gấp nhiều lần và chưa được các cơ quan chức năng “ra tay” xử lý dứt điểm
(Sông Hồng đang “oằn mình” trước nạn cát tặc năm 2016 - Tháng Mười 24, 2016)
2. Miền Trung: Ở Trung Việt Nam, huyền thoại 'sông Hương' rỉ máu
Sông Hương, một biểu tượng của thủ đô cổ xưa của Huế, cũng đang bị nạo vét cát trái phép. Việc nạo vét bắt đầu khoảng bốn năm trước. Bây giờ nó diễn ra cả ngày lẫn đêm, đặc biệt gần các làng Thủy Bằng, Hương Thọ, Phú Thanh, Phú Mậu, Hương Vinh, Hương Phong. Hàng trăm tàu lớn, sà lan và tàu nhỏ đang bận rộn cả ngày, bảy ngày một tuần vận chuyển cát từ các công trường nạo vét. Trong mùa cao điểm xây dựng, từ tháng 4 đến tháng 7, hàng trăm ngàn mét khối cát được khai thác từ sông Hương.
Do khai thác cát, gần 5km bờ sông Hương đã bị xói mòn, đe dọa cuộc sống của hàng trăm gia đình và nhiều đê điều, công trình xây dựng và đặc biệt là một số di tích lịch sử trên bờ sông.
Theo báo chí địa phương, đường Minh Mạng, con đường lưu thông cho khách du lịch kết nối với các lăng mộ của các vị vua Minh Mạng, Thiệu Trị và Gia Long và các hoạt động du lịch tại Điện Hòn Chén và chùa Thiên Mụ, hai điểm du lịch nổi tiếng tại thành phố Huế, đã bị thiệt hại từ năm 2003 sau khi có 6 doanh nghiệp nạo vét cát được đặt dọc đường.
Trần Khánh Vy, một du khách Việt-Úc, nhận xét sau khi tham quan Điện Hòn Chén rằng "cát nạo vét ở đây có vẻ rất ngẫu nhiên. Tôi thấy không có dấu hiệu đánh dấu các hố cát nhưng nhiều sà lan làm việc gần Hòn Chén. Ngay cả những âm thanh từ các sà lan làm phiền khách du lịch rất nhiều "
Cư dân địa phương đã cố gắng để ngăn chặn khai thác cát nhưng họ đã thất bại. Ngay cả công an địa phương không thể ngăn chặn chúng.
Tại Thiên Huế - Ủy ban nhân dân Huế năm 2001 ban hành quy định về nạo vét cát cho phép khai thác cát từ 30 đến 50 mét từ bờ sông. Cụ thể trên sông Hương, việc nạo vét phải được cách xa từ bờ sông ít nhất 50 mét, từ đê điều và thoát nước, cầu cống và ít nhất 500 mét từ di tích lịch sử ít nhất 100 mét. Các quy định được bỏ qua; cát được khai thác, nạo vét ở khoảng cách 10 mét từ các bờ sông khắp mọi nơi.
Theo các phương tiện truyền thông địa phương, nạo vét cát cũng đang lan tràn tại nhiều con sông khác ở khu vực miền Trung và Tây Nguyên, như sông Mã (Thanh Hóa), sông Ngân Phố (Hà Tĩnh), sông Thạch Hãn (Quảng Trị), sông Vĩnh (Đà Nẵng), sông Hà Thanh (Bình Định), các dòng sông Lam và Hiếu (Nghệ An), sông Trà Khúc, Trà Bồng và sông Vệ (Quảng Ngãi), sông Krông Ana và Krông Pack (Đắk Lắk), sông Cai (Khánh Hòa).
3. Miền Nam
· Ở phía nam, sông Đồng Nai và sông Cửu Long “cùng chết” do nạo vét cát
Đồng Nai, sông lớn thứ hai ở miền Nam Việt Nam, chạy 800 km qua 12 tỉnh, thành phố. Nó cũng là nạn nhân của việc khai thác cát. Cát đã được khai thác trong nhiều năm ở phần trên của con sông, phần qua các tỉnh Tây Nguyên Lâm Đồng, Bình Phước và Đồng Nai, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường nước và hệ thống sinh thái của Vườn Quốc gia Cát Tiên.
Chính quyền địa phương đã cấp giấy phép nạo vét cát để hàng chục công ty và thiết lập các điều kiện cụ thể về hoạt động của họ, nhưng không ai thực sự kiểm soát chúng. Hầu hết các tàu hút bùn cát khai thác vượt quá giấy phép của họ và vi phạm các quy tắc.
Không ngạc nhiên, giống như sông Hồng của Hà Nội và sông Hương ở Huế, bên bờ sông Đồng Nai đang bị xoáy mòn. Nghiêm trọng hơn, các hoạt động nạo vét cát được làm tổn hại đến 90 km bờ sông ở Vườn quốc gia Cát Tiên. Công viên đã yêu cầu chính quyền địa phương đối phó với tình hình này, nhưng nó đã không nhận được phản hồi ấm áp của chính quyền.
Ủy ban sông Đồng Nai nói rằng con sông này đang bị ô nhiễm và ô nhiễm trở nên tồi tệ từ thượng nguồn đến hạ nguồn trong khi những thiệt hại cho đa dạng sinh học tăng từ hạ lưu đến thượng nguồn. Một trong những lý do chính là cát nạo vét.
Ủy ban này cho rằng, lợi nhuận mà chính quyền Lâm Đồng kiếm được từ cát (khoảng 5 triệu đồng mỗi tháng từ một công ty) là nhỏ so với những hậu quả thiệt hại gây ra do nạo vét cát sông Đồng Nai và Vườn Quốc gia Cát Tiên.
Quỹ Động vật Hoang dã Thế giới (WWF) Việt Nam năm ngoái đã báo cáo rằng lở đất dọc theo sông Đồng Nai ngày càng nghiêm trọng, đặc biệt là phần trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, nơi nạo vét cát là không kiểm soát được. Sạt lở đất gây thiệt hại hàng chục trị giá hàng tỷ đồng cho Lâm Đồng.
Cát nạo vét gần đây đã phát triển vượt qua địa bàn tỉnh Đồng Nai, phục vụ nhu cầu cần cát xây dựng tại Thành phố Hồ Chí Minh, các khu công nghiệp và các dự án phát triển đô thị dân cư mới.
Các con sông lớn khác trong khu vực phía Nam đang bị tổn hại bởi nạo vét cát, trong đó có sông Sài Gòn thành phố Hồ Chí Minh, sông Cổ Chiên tỉnh Vĩnh Long, Tiền và sông Hậu, hoặc những nhánh hạ nguồn (thấp) của sông Cửu Long, đặc biệt là các khu vực gần thành phố Cần Thơ, tỉnh Đồng Tháp và tỉnh Vĩnh Long. Trong khu vực này, tình hình khai thác đã trở nên quan trọng để xuất khẩu phục vụ nhu cầu bành trướng và phát triển của Singapore sau lệnh cấm vận của Cambodia vào xuất khẩu cát tháng năm.
Tại tỉnh Vĩnh Long, hơn 500 vụ sạt lở đất được ghi nhận, tổng cộng 10 km bờ sông đe dọa gần 5.000 gia đình. Các kế hoạch của nhà cầm quyền địa phương để xây dựng 25 khu tái định cư 2010-2015 cho 1.720 gia đình đã bị mất nhà cửa do sạt lở đất. Vĩnh Long và Cần Thơ đã phải đầu tư hàng chục tỷ đồng để xây dựng đê điều.
Trong những năm gần đây, hơn 30 người ở đồng bằng sông Cửu Long đã được báo cáo chết vì lở đất; năm con đường, sáu làng và hàng ngàn nhà cửa bị cuốn trôi.
XIN BẤM "READ MORE" ĐỂ ĐỌC TIẾP
