Sunday, March 7, 2021

HOA KỲ BÀY TỎ LO NGẠI VỀ CÁC ĐẬP CỦA TRUNG HOA Ở THƯỢNG LƯU VỰC SÔNG MEKONG

 (US raises concerns over China's upstream dams on Mekong river basin)

ANI – Bình Yên Đông lược dịch

ANINews – March 1, 2021

Washington [US], March 1 (ANI): Bày tỏ lo ngại vì mực nước xuống thấp của sông Mekong và các đập Trung Hoa ở thượng lưu, Đại sứ Atul Keshap, Phụ tá Ngoại trưởng phụ trách các Vấn đề Đông Á và Thái Bình Dương, nói rằng các đập của Trung Hoa ở thượng lưu khiến cho hạn hán thêm tồi tệ đang gây tác hại cho các cộng đồng và hệ sinh thái, trong nhiều thế hệ, đã dựa vào nhịp lũ tự nhiên của sông Mekong.

Phát biểu tại hội nghị Ấn Độ-Thái Bình Dương về Tăng cường Cai quản Sông Xuyên Biên giới hôm Thứ Bảy (giờ địa phương), Keshap nói phúc trình của hội nghị được công bố tại sự kiện rất tuyệt hảo và tóm tắt công tác của chúng ta để cứu xét những thách thức đối diện với lưu vực sông Mekong và ràng buộc với kinh tế, cuộc sống, và văn hóa của gần 70 triệu người.

“Chúng tôi lo ngại như trong hội nghị tháng 10 – đã ghi nhận hạn hán kỷ lục và các đập ở thượng lưu Trung Hoa làm tồi tệ thêm đang gây tác hại cho các cộng đồng và hệ sinh thái đã dựa vào nhịp lũ tự nhiên của sông Mekong trong vô số thế hệ,” ông nói với Frontier Post.

Trong phần phát biểu của ông, nhà ngoại giao ghi nhận những hậu quả bi thảm cho an ninh lương thực, phát triển kinh tế, và môi trường.

“Rõ ràng là các đập ở thượng lưu đang giữ lại nước mà thiếu phối hợp hay thông báo, làm tăng thêm các thách thức an ninh nước không cần thiết mà các cộng đồng Mekong đang đối mặt,” ông nói.

Về Ủy hội Sông Mekong (Mekong River Commission (MRC)), ông nói rằng, tuần rồi, MRC lại kêu gọi Trung Hoa chia sẻ đúng lúc dữ kiện nước cần thiết.  Tuyên bố nầy hưởng ứng với cái mà MRC gọi là sự tụt giảm “đáng lo ngại” của mực nước sông Mekong gần đây.

“Hoa Kỳ và các đối tác của chúng tôi đã phát triển Theo dõi Đập Mekong (Mekong Dam Monitor) để cung cấp tin tức về việc sử dụng nước tốt hơn.  Các nhà điều hành đập ở thượng lưu cần minh bạch và tham vấn với các nước láng giềng ở hạ lưu nhiều hơn,” nhà ngoại giao nói.

Nhà ngoại giao lưu ý lời tuyên bố của MRC về thỏa thuận với Beijing trong năm 2020 để chia sẻ dữ kiện mưa và mực nước quanh năm và thông báo với MRC về sự lên xuống bất thường của mực nước.  Rõ ràng Trung Hoa đã không giữ lời cam kết nầy, Keshap nói.

Ông nói thêm rằng Hoa Kỳ đã hỗ trợ MRC từ nhiều thập niên và vẫn cam kết để chia sẻ kinh nghiệm và cộng tác với các bạn để bảo tồn tự chủ của khu vực Mekong.

Ngoài ra, nhà ngoại giao tuyên bố rằng Hoa Kỳ cam kết theo đuổi các ý tưởng được thảo luận tại hội nghị và trong phúc trình nầy.  Chúng tôi ủng hộ người dân Mekong và tương lai của sông Mekong.

Từ năm 2009, Hoa Kỳ đã đầu tư trên 3,5 tỉ USD viện trợ cho các quốc gia Mekong, gồm có 1,2 tỉ USD cho các chương trình y tế, 734 triệu USD cho tăng trưởng kinh tế, 616 triệu USD cho hòa bình và an ninh, 527 triệu USD cho nhân quyền và cai quản, 258 triệu USD cho giáo dục và các dịch vụ xã hội và 165 triệu USD cho viện trợ nhân đạo.

Keshap cũng nói thêm rằng, hồi năm ngoái, họ đã phát động Hợp tác Hoa Kỳ-Mekong (US-Mekong Partnership (USMP)) để phối hợp sâu rộng hơn.

Qua USMP, Hoa Kỳ đang hợp tác với Cambodia, Lào, Burma [Myanmar], Thái Lan và Việt Nam trong các giải pháp cho các thách thức mới, gồm có quản lý tài nguyên xuyên biên giới, nối kết kinh tế khu vực và phát triển nhân sự, và các vấn đề an ninh ngoại lệ như an ninh y tế, ma túy, vũ khí, buôn lậu người và thú hoang, Frontier Post tường trình.

Keshap cũng cam kết cộng tác qua Sáng kiến Dữ kiện Nước Mekong (Mekong Water Data Initiative) để cải thiện việc chia sẻ dữ kiện nước, gồm có việc hỗ trợ cho Theo dõi Đập Mekong.  Ông cũng lưu ý rằng Hoa Kỳ đang trau dồi tài năng và khéo léo của người dân Mekong qua các chương trình như Viện Sáng kiến Lãnh đạo Trẻ Đông Nam Á (Young Southeast Asian Leaders Initiative Academy) ở Đại học Fulbright Việt Nam và Chương trình Khoa học gia Trẻ (Young Scientists Program).

.

CÁC ĐẬP TRUNG HOA KHÔNG CÓ TRÁCH NHIỆM CHO MỰC NƯỚC THẤP CỦA MEKONG: PHÚC TRÌNH

 (Chinese dams not to blame for low Mekong water levels: report)



Hu Yuwei and Lu Hexing – Bình Yên Đông lược dịch

Global Times – 1 March 2021

 

Trạm thủy điện Jinghong trên sông Lancang trong tỉnh Yunnan ở tây nam Trung Hoa. [Ảnh: IC]

Trong lúc người dân Texas ở trong hoàn cảnh hoạn nạn thảm khốc của khủng hoảng liên quan đến điện, Hoa Kỳ đã chuyển sự chú ý đến vấn đề tài nguyên Mekong nhưng làm ngơ các nỗ lực của Trung Hoa để giải quyết vấn đề.

Ned Price, phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, bày tỏ “lo ngại về sự tụt giảm của mực nước sông Mekong,” trong một tin nhắn trên Twitter ngày 23 tháng 2, sau khi Ủy hội Sông Mekong (Mekong River Commission (MRC)), hồi giữa tháng 2, lo ngại rằng mực nước trong sông đã xuống đến “mức báo động” vì việc kiểm soát dòng chảy của các đập ở thượng lưu Trung Hoa.  MRC nói mực nước thấp gây nguy hiểm cho cuộc sống của người dân ở hạ lưu.

MRC nói rằng tình trạng thiếu nước bắt đầu từ đầu năm phần lớn là do mưa ít, thay đổi dòng chảy ở thượng lưu, việc điều hành thủy điện trên các phụ lưu, và hạn chế lưu lượng từ đập Jinghong (Cảnh Hồng) trong tỉnh Yunnan (Vân Nam) ở tây nam Trung Hoa.

Tuy nhiên, tuyên bố nầy không phản ánh toàn thể sự kiện và các kết luận khoa học, và nó bỏ qua sự đóng góp của các dự án thủy điện ở thượng lưu.

Dữ kiện mới nhất cho thấy rằng trong 2 tháng qua, trạm Jinghong, một trong các trạm thủy điện chánh trên sông Lancang, ½ phần trên của sông Mekong, đã xả nhiều nước hơn lưu lượng trung bình ghi nhận được trong mùa khô hiện nay của sông Mekong.

Lưu lượng cao hơn mức tự nhiên

Trên thực tế, lưu lượng trung bình của trạm thủy điện Jinghong trong tháng 1 là 1.243 m3/sec, 78,6% nhiều hơn lưu lượng trung bình 696 m3/sec, và 16,2% nhiều hơn lưu lượng trong tháng 1 năm rồi, theo dữ kiện theo dõi nước chánh thức của Trung Hoa.

Cũng vậy, tháng 2 có chiều hướng tương tự, với lưu lượng trung bình hàng tháng ở Jinghong đạt đến 1.026 m3/sec, 75,1% nhiều hơn lưu lượng trung bình trong tháng là 586 m3/sec.

Điều nầy cho thấy rằng việc xây cất các đập Trung Hoa trên sông Lancang đã giảm nhẹ hạn hán ở hạ lưu.

Lưu lượng thấp phổ biến trong mùa khô từ tháng 12 đến tháng 5 do các đặc tính của khí hậu gió mùa.  Lượng nước chảy tràn trong mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 11 thường nhiều gấp 3,7 lần mùa khô.  Chuỗi hồ chứa Lancang trữ nước lũ trong mùa mưa và xả thêm nước trong mùa khô, làm tăng dòng chảy của sông Mekong trong mùa khô.

Vì nhu cầu nước canh tác trong phân vùng Mekong đạt đỉnh trong mùa khô, và hạn hán xảy ra nhiều hơn trong mùa khô so với mùa mưa, vai trò bổ sung nước của chuỗi hồ chứa Lancang có thể làm giảm hạn hán xảy ra trong phân vùng Mekong, theo một phúc trình nghiên cứu của Tian Fuqiang, một học giả và nhà nghiên cứu hàng đầu về nguồn nước sông Mekong ở Đại học Tsinghua (Thanh Hoa).

Ngày 22 tháng 2, MRC đã nói rõ rằng mực nước thấp của sông Mekong bắt đầu tăng lên sau 1 tháng do việc bảo trì lưới điện ở trạm thủy điện Jinghong kết hợp với lượng mưa thấp.

MRC thừa nhận rằng sự khác biệt của lưu lượng do họ ước tính và lưu lượng chánh thức của Trung Hoa là do phương pháp tính toán lưu lượng khác nhau.  MRC và Bộ Thủy lợi Trung Hoa nay đang cộng tác để cung cấp tin tức về lưu lượng phù hợp hơn, MRC cho biết.

Một phụ nữ bán cá sông Mekong ở chợ ở Vientiane, Lào trong tháng 10 năm 2020. 

[Ảnh: Xinhua]

Ảnh hưởng tối đa trong vai trò hạn chế

Lưu ý rằng dòng chảy từ lưu vực ở Trung Hoa chỉ chiếm 13,5% tổng số lượng chảy tràn của sông Mekong, với ảnh hưởng rất hạn chế đối với hạ lưu sông Mekong.  Cũng thế, lưu lượng chỉ giảm trong một thời gian ngắn, hầu như không gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngư nghiệp và thủy sản của các quốc gia ở hạ lưu, mặc dù một số truyền thông ngoại quốc loan tin, Zhai Kun, một chuyên viên về khu vực Mekong của Trường Nghiên cứu Quốc tế của Đại học Peking, nói với Global Times.

Khi hạn hán nghiêm trọng xảy ra ở hạ lưu sông Mekong, các hồ chứa của toàn lưu vực phải đóng góp, với sự hợp tác của tất cả các quốc gia, không chỉ có Trung Hoa, Zhai nói.

Theo việc phân tích thành phần nước chảy tràn, mức đóng góp của sông Lancang cho lưu lượng của dòng chánh giảm từ 39,5% ở trạm Nong Khai, Thái Lan và tiếp tục giảm xuống 14,3% ở trạm Stung Treng, Cambodia.

Trong lúc đó, các hồ chứa trên phụ lưu ở hạ lưu của sông Mekong đóng một vai trò ngày càng tăng trong việc điều hòa lượng chảy tràn cho dòng chánh khi khả năng trữ nước tổng quát lên trên 37,2 tỉ m3, theo dữ kiện từ chương trình Nước, Đất và Hệ sinh thái (Water, Land and Ecosystems) của đối tác nghiên cứu toàn cầu CGIAR.

Đề nghị các quốc gia duyên hà nên tăng cường nghiên cứu về việc điều hành hỗn hợp các hồ chứa nước ở thượng và hạ lưu cũng như các phụ lưu, để sử dụng thích đáng các hồ chứa nầy và cung cấp hỗ trợ kỹ thuật cho lợi ích của toàn lưu vực.

Để góp phần vào nỗ lực phối hợp, Trung Hoa đã thực hiện lời hứa để chia sẻ dữ kiện thủy học quanh năm của thượng lưu sông Mekong với việc khai trương một diễn đàn chia sẻ tin tức trên mạng vào ngày 30 tháng 11 năm 2020.

Diễn đàn nhằm mục đích cung cấp các dịch vụ tiên đoán đáng tin cậy và cảnh báo sớm liên quan đến lũ lụt và hạn hán.  Dữ kiện phần lớn được thu thập ở 2 trạm thủy học chánh nằm trong thượng lưu vực Mekong ở Yunjinghong và trên phụ lưu Manan.

Không có gì ngạc nhiên nếu các quốc gia ở thượng và hạ lưu có những quyền lợi khác biệt, hay tương phản, trong việc phát triển và sử dụng nguồn nước xuyên biên giới.  Tuy nhiên, không có xung đột nước nghiêm trọng trong lưu vực Lancang-Mekong, ngược với quan điểm của một số phúc trình của truyền thông và học giả Tây phương, Zhai ghi nhận.

Sông Mekong ở Lào. [Ảnh: Xinhua]

Trên thực tế, Trung Hoa và các quốc gia ở hạ lưu đã có nỗ lực để đào sâu hợp tác và tin cậy hỗ tương đối với nguồn nước chung.

Các đập của Trung Hoa đãm nhận vai trò bổ sung trong các trận hạn hán xảy ra trong sông Mekong trong năm 2016 và 2019.  Theo một phúc trình hỗn hợp của Viện Nghiên cứu Thủy điện và Thủy lợi Trung Hoa (China Institute of Water Resources and Hydropower Research (IWHR)) và MRC trong năm 2016, chuỗi hồ chứa sông Lancang đã thêm 12,6 tỉ m3 nước cho hạ lưu vực trong lúc hạn hán, và sự đóng góp của nó cũng được các chánh phủ và người dân ở hạ lưu công nhận.

Trong những năm gần đây, thời tiết cực đoan gia tăng trong khu vực Mekong đã gây khó khăn thêm cho MRC trong việc tiên đoán thủy học.  Ngoài ra, một số quốc gia ở ngoài khu vực đã dựng lên cái gọi là sự án “Theo dõi Đập Mekong”, tạo thêm áp lực đối với MRC để có nhiều kết luận khoa học hơn, Zhai lưu ý.

“Áp lực nầy thỉnh thoảng làm cho MRC đi đến các kết luận phóng đại mà không có điều tra hay nghiên cứu dựa trên các sự kiện khách quan.  Nhưng điều đó có thể tha thứ vì tất cả chúng ta đều lo lắng cho cuộc sống của người dân của các quốc gia ở hạ lưu,” Zhai nói.

Cái gọi là “Theo dõi Đập Mekong” là một chương trình được Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ tài trợ và Trung tâm Stimson ở Hoa Kỳ điều hành, là một sự chỉ trích kéo dài của các vấn đề sông Mekong trong những năm gần đây.

Bắt đầu vào ngày 15 tháng 12 năm 2020, chương trình theo dõi tin tức khí tượng và thủy học và ảnh vệ tinh của 31 đập trên sông.

Giám đốc chương trình của Trung tâm, Brian Eyler, liên tục quật Trung Hoa trong các buổi phỏng vấn của truyền thông, nhưng các chuyên viên và quan sát viên Trung Hoa nghi ngờ về động lực và tiêu chuẩn nghề nghiệp của dự án, vì nó được xem như một ý định để kềm chân Trung Hoa trong khu vực bằng cách phóng đại “đe dọa đập” của Trung Hoa, với các bằng chứng và nguồn tin thiếu thuyết phục.

“MRC, đã làm việc nhiều năm để thu thập dữ kiện thủy học sông Mekong, vẫn có sai lầm dữ kiện trong các kết luận, có lẽ do sự thụt lùi của các phương tiện ước tính.  Các chuyên viên trong khu vực có lý do để nghi ngờ “Theo dõi Đập Mekong,” dự án được thông qua vội vã bởi một nhóm ở ngoài khu vực,” Zhai nói.

.

Monday, March 1, 2021

Nhật cấp 2,9 triệu USD cho hệ thống giám sát sông Mekong của MRC

 2021-03-01

Quang cảnh sông Mekong giáp ranh giữa Thái Lan và Lào, nhìn từ phía Thái Lan. 

Ảnh chụp ngày 29/10/2019 tại Nong Khai, Thái Lan.

Nhật Bản tài trợ Ủy hội Sông Mekong 2,9 triệu USD nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững trong khu vực.

Ủy hội Sông Mekong (MRC) thông báo tin vừa nêu ngày 26 tháng 2 và được truyền thông trong cũng như ngoài nước loan đi ngay sau đó. Cụ thể, nguồn tài trợ sẽ trải dài qua bốn năm, từ năm 2021 đến 2024. Mục đích giúp tăng cường khả năng giám sát và đánh giá môi trường sông của Ủy hội Sông Mekong và các nước thành viên, Campuchia, Lào, Thái Lan và Việt Nam, cũng như giúp các nước này thích ứng với những biến đổi hiện nay.

Theo kế hoạch, các hoạt động chính được tài trợ bao gồm cải thiện mạng lưới quan trắc sông và khả năng dự báo, và thiết lập các trạm quan trắc mới trên sông Mekong. Khoản tài trợ này cũng sẽ được sử dụng để cải thiện thông tin công khai về lũ lụt và hạn hán thông qua việc sử dụng các công nghệ tiên tiến để đảm bảo các cộng đồng và chính quyền địa phương nhận được thông tin kịp thời để thực hiện các biện pháp giảm thiểu phù hợp.

Sông Mekong và các phụ lưu của là nguồn sinh kế cho gần 70 triệu người ở hạ lưu vực sông Mekong. Các quốc gia trong vùng đồng bằng sông Cửu Long đã phải hứng chịu mực nước thấp kỷ lục dọc theo sông Mekong vào năm 2019 và 2020 và sinh kế của người dân tại Lào, Campuchia và Việt Nam bị gián đoạn.

Từ năm 2019, nguồn nước dòng sông đã bị giảm lưu lượng nước đáng kể do việc xây dựng các đập thủy điện trên thượng nguồn ở Lào và Trung Quốc.

SOURCE:

https://www.rfa.org/vietnamese/news/internationalnews/japan-provides-usd-2-9-mil-to-mrc-mekong-monitoring-system-03012021072155.html?fbclid=IwAR3wBbJTvz3b5tOzfZXEcf07rx4qEJeW7CmRwqX_wcJlZ0ko1bIA8t4BdvA

.