Monday, February 19, 2024

LO SỢ GIA TĂNG RẰNG ĐẬP NGANG SÔNG MEKONG CÓ THỂ LÀM HẠI KHU DI SẢN THẾ GIỚI Ở LUANG PRABANG

 (Fears grow that dam across Mekong River in Laos could harm World Heritage site of Luang Prabang)

 

David Rising – Bình Yên Đông lược dịch

The Associated Press – February 1, 2024

 


Ngư dân đánh cá trong sông Mekong trước vị trí xây đập Luang Prabang ở Luang Prabang, Lào hôm Chủ Nhật 29 tháng 1 năm 2024.  Luang Prabang là Khu Di sản Thế giới UNESCO gần 30 năm, nhưng một dự án nhiều tỉ USD đang nêu lên những câu hỏi có thể lấy đi tình trạng được choàng của thành phố và gây lo ngại rộng lớn hơn cho sông Mekong có thể bị tàn phá bởi nhiều đập đang được dự trù. [Ảnh: Sakchai Lalit/AP]

 

LUANG PRABANG, Laos (AP) – Quốc gia Lào không có bờ biển không có những bãi biển nổi tiếng của những láng giềng để thu hút du khách, nhưng thay vào đó dựa vào vẻ đẹp nguyên thủy của núi non và sông và những địa điểm lịch sử của nó  để mang du khách vào.

Vương miện là Luang Prabang, một Khu Di sản Thế giới UNESCO nơi truyền thuyết nói rằng Phật Di Đà từng nghỉ ngơi trong những chuyến du hành của ngài.  Nó mang tất cả những thành phần với nhau, với sự trộn lẫn của kiến trúc lịch sử Lào và thực dân Pháp trên một bán đảo ở hợp lưu của sông Mekong và Nam Khan.

 


Địa điểm xây cất của đập Luang Prabang được thấy gần sông Mekong ở Luang Prabang, Lào hôm Chủ Nhật 28 tháng 1 năm 2024.  Luang Prabang được gọi là Khu Di sản Thế giới UNESCO gần 30 năm trước, nhưng dự án đập nhiều tỉ USD đang nêu lên những câu hỏi có thể lấy đi tình trạng được choàng của thành phố và gây lo ngại rộng lớn cho sông Mekong có thể bị tàn phá bởi nhiều đập đang được dự trù. [Ảnh: Sakchai Lalit/AP]

 

Nhưng dự án đập nhiều tỉ USD đang xây cách 25 km về phía thượng lưu gây lo ngại rằng nó có thể làm cho thành phố mất đi tình trạng UNESCO và những câu hỏi rộng hơn về cái mà tham vọng của chánh phủ dự trù để xây nhiều đập ngang sông Mekong sẽ làm cho sông, mạch sống của Đông Nam Á (ĐNA).

 


Công nhân xây đập Luang Prabang trên sông Mekong ở Luang Prabang, Lào, Chủ Nhật 28 tháng 1 năm 2024.  Luang Prabang được gọi là Khu Di sản Thế giới UNESCO gần 30 năm trước, nhưng dự án đập nhiều tỉ USD đang nêu lên những câu hỏi có thể lấy đi tình trạng được choàng của thành phố và gây lo ngại rộng lớn cho sông Mekong có thể bị tàn phá bởi nhiều đập đang được dự trù. [Ảnh: Sakchai Lalit/AP]

 

“Khi đập Luang Prabang hoàn tất, và nó đã được xây, sông sẽ nhỏ giọt vào một vùng nước chết,” Brian Eyler, giám đốc Chương trình ĐNA và Chương trình Năng lượng, Nước và tính Khả chấp của Trung tâm Stimson ở Washington, nói.

“Người dân đi đến Luang Prabang như du khách để thấy Mekong hùng vĩ và thấy làm thế nào người dân Lào tác động qua lại với sông, tất cả những tác động qua lại đó sẽ biến mất – tất cả việc đánh cá, thương mại và thuyền địa phương đầy ý nghĩa được làm bởi người địa phương trên những thuyền tương đối nhỏ sẽ chấm dứt.”

Đập cũng được xây ở gần một đường động đất đang hoạt động, và qua những nghiên cứu của thiết kế kết luận rằng nó có thể chịu được một trận động đất, người địa phương rất lo ngại.

Đối với Som Phone, một người điều hành tàu du lịch 38 tuổi và là một cư dân lâu đời ở Luang Prabang, những trí nhớ của sự sụp đổ của 1 đập khác ở Lào trong năm 2018 đã giết chết hàng chục người và dời cư hàng ngàn người, được dổ cho việc xây cất tồi vẫn còn mới.

“Nhiều người chết,” anh nói.

Luang Prabang chưa nằm trên danh sách các khu Di sản Thế giới gặp nguy hiểm của UNESCO, nhưng cơ quan ở Paris đã phác họa một loạt lo ngại, gồm có bảo vệ những tòa nhà lịch sử và ảnh hưởng của dự án đập đối với đất ngập nước được bảo vệ và bờ sông của thành phố, và đang chờ một báo cáo từ Lào.

“Những nghiên cứu trước đây được thực hiện bởi chánh quyền chưa thiết lập liệu dự án có hay không có ảnh hưởng tiêu cực,” UNESCO nói trong một email trả lời cho The Associated Press.

Vấn đề sẽ được thảo luận bởi UNESCO trong tháng 7 trong những buổi họp ở New Delhi, nhưng đồng thời, việc xây cất vẫn tiếp tục.

Địa điểm có nhiều hoạt động, với các máy xúc múc đầy đất đỏ sâu từ những đồi dọc theo sông, rồi đổ cùng với những khối đá vào Mekong để làm nền móng.

 XIN BẤM "READ MORE" ĐỂ ĐỌC TIẾP

TRUNG HOA TĂNG CƯỜNG VIỆC NẮM GIỮ LÁNG GIỀNG ĐANG CHẬT VẬT

 (China Strengthens Hold on Struggling Neighbor)

Matthew Tostevin – Bình Yên Đông lược dịch

Newsweek – February 2024

 


Trạm dừng chân đầu tiên là tự chụp ảnh hoàng hôn sông Mekong.

 

Những du khách Trung Hoa được chở bằng xe bus thẳng từ trạm xe lửa tốc hành mới từ Kunming (Côn Minh) đến thành phố cổ Luang Prabang ở Lào.  Họ  bò lên khoảng 300 bậc ở núi Phousi để đến chùa Phật, kịp lúc để chụp ảnh khi mặt trời chìm xuống sông và các rặng đồi.  Rồi họ đi đến một trong những khách sạn lớn được nới rộng để đối phó với sự đổ vào của những nhóm du lịch từ khi đường sắt nối thị trấn đến Trung Hoa.

Sự dấy lên của du lịch Trung Hoa đến nước Lào nhiều núi non và không có bờ biển, một quốc gia Đông Nam Á (ĐNA) bị để lại sẹo bởi Mỹ ném bom trong thập niên 1970s, là một sự nâng lên cho nền kinh tế ở trong trạng thái rơi tự do, với nợ nần tăng vọt, một đồng tiền đổ nhào và sự sụp đổ trong dịch vụ công cộng.

Nhưng nó cũng nhắc nhở sự thống trị đang gia tăng của Lào bởi láng giềng khỗng lồ ở phía bắc trong sự cạnh tranh địa chánh trị mới nhất.  Quốc gia cộng sản đồng chí của Lào là nguồn của hầu hết tiền mượn để xây không những đường sắt, mà còn để bành trướng những kế hoạch thủy điện lớn lao, những đầu tư mà việc trả nợ tiềm tàng không đến đúng lúc để ngăn chận khủng hoảng kinh tế.

Luang Prabang ở phía bắc nay là một điểm thuận lợi cho ảnh hưởng không cân đối của những thay đổi mà những dự án nầy đã mang lại – từ cách mà những đập mới đang hủy hoại cuộc sống ven sông truyền thống đến những lo ngại của UNESCO về cái mà việc bành trướng thủy điện và sự gia tăng gây ấn tượng sâu sắc trong du lịch có thể có nghĩa cho tình trạng Di sản Thế giới thèm muốn của thị trấn.

“Người Trung Hoa đến và lấy tất cả tài nguyên từ đất, và chánh phủ được tất cả lợi ích trong khi chúng tôi không được gì cả,” Noi, một người ở trên thuyền mà đời sống đánh cá và nhặt rong sông đã đảo lộn bởi những thay đổi.

Như hầu hết những người khác, anh không muốn cho biết đầy đủ tên trong một quốc gia có 7 triệu dân được xếp hạng như một trong các quốc gia trấn áp quyền tự do dân sự nhất trên thế giới.

Mặc dù Lào là nơi có ít người đến, nó không bị cô lập bởi địa chánh trị.  Nó là quốc gia ăn bom nhiều nhất trong lịch sử sau khi Hoa Kỳ bỏ trên 2 triệu tấn bom – hàng chục lần nhiều hơn cái Israel đã ném trong chiến tranh Gaza gần đậy – để cố gắng cắt dứt những đường tiếp liệu cho du kích Việt Cộng.

Những đồ trang sức rẻ tiền làm bằng kim loại được tái chế từ bom là những vật kỷ niệm phổ biến ở chợ Luang Prabang.

Với vị trí dọc theo xương sống của lục địa ĐNA, Lào cũng là một phần cùa chiến trường ảnh hưởng mới hơn nữa.  Và không nghi ngờ rằng nó là một trong đó Trung Hoa có lưỡi dao lớn hơn Hoa Kỳ.

“Trong 10 năm qua, tràn ngập đầu tư, người và các dự án hạ tầng cơ sở, những món nợ của Trung Hoa đã thật sự áp đảo một quốc gia yếu trong lịch sử và thụ động trong khả năng để lấy chủ quyền và lấy quyết định tốt nhất cho người dân Lào,” Brain Eyler, giám đốc chương trình ĐNA ở Trung tâm Stimson ở Washington D.C., nói với Newsweek.

Tòa Đại sứ Trung Hoa ở Lào không trả lời yêu cầu cho ý kiến của Newsweek, cũng như Bộ Thông tin, Văn hóa và Du lịch.

Năm rồi, Thủ tường Trung Hoa Li Qiang (Lý Cường) nói Beijing (Bắc Kinh) đang tìm cách để đào sâu hợp tác và khuyến khích phát triển hỗn hợp với láng giềng ở phía nam, theo thông tấn xã quốc doanh Xinhua của Trung Hoa.

“Trung Hoa luôn luôn xem mối liên hệ với Lào trên quan điểm chiến lược,” Xinhua trích lời của Li.

Tầm quan trọng của Lào từ khía cạnh ngoại giao cao hơn trong năm nay khi nước nầy làm chủ tịch của Hiệp hội các Quốc gia ĐNA, một nhóm khu vực thảo luận những vấn đề chẳng hạn như những tuyên bố tranh chấp của Trung Hoa ở Biển Đông cho dù nó không có hành động đối phó với áp lực mạnh mẽ của Trung Hoa.

XIN BẤM "READ MORE" ĐỂ ĐỌC TIẾP

MỘT CÂY CẦU TRÊN ĐẤT LIỀN QUÁ XA? SIÊU DỰ ÁN KRA ĐƯỢC LÀM SỐNG LAI CỦA THÁI LAN LÀ MỘT VẤN ĐỀ CHIA RẼ GIỮA CÁC CƯ DÂN Ở ĐỊA PHƯƠNG

 (A land bridge too far? Thailand's revived Kra megaproject a divisive issue among local residents)

 

Jack Board – Bình Yên Đông lược dịch

Channel News Asia – 30 January 2024

 

Bà Thom Sinsuwan và chồng lo ngại về tương lai của nhà và nơi đánh cá của họ ở gần vị trí của cầu trên đất liền của Thái Lan. 

[Ảnh: Jack Board]

 

Kế hoạch đầy tham vọng trong vùng phía nam của Thái Lan có thể làm cho vận chuyển mậu dịch bằng tàu không phải đi qua Singapore và Malaysia.  Mặc dù nó được tái thiết kế để giữ cho lục địa còn nguyên vẹn, dự án đang đe dọa tách rời các cộng đồng địa phương.

RANONG, Thailand:  Khi thủ tướng Thái có chuyến đi qua tỉnh Ranong ở phía nam trong tháng 1, một phụ nữ choàng khăn đội đầu xuất hiện từ đám đông và níu lấy tay ông, van xin sự chúy ý của ông, những cửa chập của máy ảnh kêu lách cách từ truyền thông khá đông đang nhìn chăm chú cuộc gặp gỡ.

“Xin giúp tôi.  Dự án cầu trên đất liền sẽ đào một hải cảng sâu ở đây.  Nó nằm ngay nhà tôi.  Đó là cuộc sống của tôi,” bà nói.  “Ông có thể trì hoãn dự án, xin làm ơn?”

Người phụ nữ tên Thom Sinsuwan.  Trong 3 thập niên, người phụ nữ 64 tuổi đã sống trong và giữa rừng đước viền theo bờ biển của Ranong.

Cộng đồng của bà gồm có những ngư dân tiểu qui mô nay có vẻ ở trên vách đứng của sự thay đổi đột ngột.

Lời van xin của bà Thom đến thủ tướng, ông Srettha Thavisin, là tiếng khóc được chú ý, tiêu biểu cho nhiều người địa phương trên khắp 2 tỉnh bị choáng váng bởi viễn cảnh của một siêu dự án ở ngay trước cửa của họ.

Kể từ khi tuyên thệ nhậm chức hồi tháng 8 năm ngoái, ông Srettha đã làm một chuyến đi bất thường, thúc đẩy kế hoạch đầy tham vọng của ông để phát triển dự án cây cầu trên đất liền để nối biển Andaman với vịnh Thái Lan.

Biển Andaman trong vài năm có thể là một đường vận chuyển bằng tàu quan trọng.

[Ảnh: Jack Board]

 

Mực đích là để tạo nên một con đường mậu dịch quốc tế mới, tránh Eo biển Malacca đông đúc giữa Indonesia và Malaysia và rút ngắn thời gian di chuyển của tàu bè.

Nó có tiềm năng để thu hút tàu khỏi Singapore và Quyền Bộ trưởng Giao thông Chee Hong Tat nói với quốc hội rằng Cảng Singapore cần phải chắc chắn rằng nó vẫn “cạnh tranh và thích hợp”.

Hai hải cảng nước sâu sẽ được xây trong tỉnh Ranong và Chumphon và được nối nối bởi 90 km đước xa lộ, đường sắt và ống dẫn dầu ngang qua Kra Isthmus – phần hẹp nhất của bán đảo Malay.

Từ những hòn đảo tách biệt trong Andaman, những rừng đước và những cảng đô thị của Ranong, đến đất canh tác trên núi nằm dọc theo công viên quốc gia, và đến những đầm lầy đánh cá im lìm và những vườn dừa trên vịnh Thái Lan, những cộng đồng đối mặt với điều không chắc chắn về những thay đổi có thể ảnh hưởng đến cuộc sống của họ và môi trường.

Một số nói họ ủng hộ dự án và biến đổi tiềm tàng mà nó có thể có ở một phần của Thái Lan từ lâu được xem như vùng nước đọng kinh tế.  Nhưng những người khác chống đối mãnh liệt.

 

Những người bị dời chỗ lo sợ rằng họ sẽ bị buộc phải di chuyển nếu cầu trên đất liền được tiến hành, không nhận được bất cứ bòi thường hay lợi ích. [Ảnh: Jack Board]

 

Từ thế kỷ 17th, nhiều lãnh đạo khác nhau đã điều tra khả năng để đào một con kinh sẽ tách Thái Lan làm hai.

Các kinh dào Suez và Panama đã cung cấp cho kỹ nghệ vận chuyển tàu thủy trên thế giới những đường tắt thủy vận quan trọng và của trời cho kinh tế và Thái Lan từ lâu đã muốn cung cấp một con dường mậu dịch mới giữa Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương.

Tham vọng lớn của cây cầu trên đất liền trị giá 36 tỉ USD là để cắt bớt từ 6 đến 9 ngày của hành trình của tàu they vì phải đi qua Eo biển Malacca bận rộn.  Giai đoạn 1 của dự án cầu trên đất liền có thể được hoàn tất vào năm 2030, với việc hoàn tất cuối cùng được dự trù trong năm 2039.

Tính đứng vững kinh tế của dự án chưa được chứng minh và chưa có nhà đầu tư quan trọng nào được xác định.

Khi đà gia tăng, tuy nhiên, dự án được tái thiết kế để giữ cho sự nguyên vẹn lục địa của Thái Lan đe dọa tách rời các cộng đồng địa phương.

XIN BẤM "READ MORE" ĐỂ ĐỌC TIẾP

Monday, February 12, 2024

CÁC NHÀ NGHIÊN CỨU NTU GIÚP CÁC CÔNG TY KHAI THÁC LẤY CÁT MỘT CÁCH KHẢ CHẤP Ở ĐÔNG NAM Á

 (NTU researchers to help mining companies source sand sustainably in South-east Asia)

Chery Tan – Bình Yên Đông lược dịch

The Straits Times – January 28, 2024

 

Đồng bằng sông Cửu Long được tiên đoán sẽ hết cát chỉ trên một thập niên. [Ảnh: AFP]

 

SINGAPORE – Để làm giảm ảnh hưởng sinh thái của việc lấy cát ở Đông Nam Á (ĐNA), các nhà nghiên cứu ở Singapore đã đưa ra một cách để theo dõi qui mô của việc khai thác cát, như vậy nó có thể được thực hiện một cách khả chấp.

Các nhà khoa học của Đại học Kỹ thuật Nanyang (NTU) đã phát triển hệ thống theo dõi đầu tiên để định lượng chính xác qui mô và phạm vi của việc khai thác cát bất hợp pháp, bắt đầu với Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).

Đồng bằng, phần lớn ở miền nam Việt Nam, được hình thành liên tục như một hệ thống rộng lớn của những thủy đạo sông Mekong đi đến Biển Đông, bồi lắng phù sa để thành bờ đất phì nhiêu.

Nhưng vùng đang đối mặt với ảnh hưởng của việc lấy cát mạnh mẽ trong những năm qua.

Bằng cách dùng hình ảnh vệ tinh có sẵn, hệ thống theo dõi phóng lớn vào những tàu khai thác cát và liên hệ dữ kiện nầy với những đo đạc của bao nhiêu đáy sông đã chìm xuống trong một cuộc khảo sát tại chỗ ban đầu của nhóm NTU, là một phương pháp ít tốn kém so với việc khảo sát tại chỗ của toàn vùng đồng bằng.

Các nhà nghiên cứu thấy rằng khoảng 53 triệu m3 cát đã được khai thác ở ĐBSCL trong năm 2022 – nhiều hơn gấp đôi con số khoảng 20 triệu m3 mà các công ty khai thác báo cáo.

“Chúng tôi cũng có thể xác định những vị trí nơi nguồn cát có sẵn ít hơn số lượng được khai thác, trên căn bản làm cho bờ sông sụt lún và cuối cùng sụp đổ,” Phó Giảng sư Edward Park, người cầm đầu dự án, nói.

“Hệ thống theo dõi được thiết kế để ít tốn kém và để theo dõi việc khai thác cát thường xuyên, vì thế nó có thể được dùng bởi chánh quyền Việt Nam để nhanh chóng phát hiện sự hiện điện của việc khai thác cát bất hợp pháp và đưa ra những biện pháp thi hành công lực đòi hỏi,” ông nói với The Straits Times.

Với cát bị lột từ đáy sông, sạt lở bờ biển và bờ sông lan tràn ở ĐBSCL, khiến cho nhà cửa đổ nát và cuộc sống – từ đánh cá đến canh tác – biến mất.

Những chùm phù sa từ việc nạo vét có thể làm cá nghẹt thở, trong khi nước đục gia tăng có thể ngăn chận ánh sáng mặt trời đi xuống nước, làm giảm mức quang hợp của cây cối ở dưới nước và vì thế số lượng oxygen hòa tan trong sông rất cần thiết cho đời sống ở dưới nước, Tiến sĩ (TS) Park nói.

Mekong là “chén cơm” của Việt Nam, nhưng khi đáy sông sụt lún và mực nước hạ thấp, cũng như sự xảy ra của lũ lụt tự nhiên vô cùng cần thiết để tưới cho nhiều cánh đồng nông nghiệp ở đồng bằng.

Cát sông có khuynh hướng thô hơn và có nhiều góc cạnh hơn, và rất cần thiết cho các dự án xây cất, nơi cát biển có hạt mịn hơn như bột, và thường cần cho công việc cải tạo đất.

Việt Nam cấm xuất cảng cát trong mọi dạng trong năm 2017 để đáp ứng nhu cầu cao ở trong nước.  Nhưng số lượng cát được nạo vét vẫn đặt một giới hạn lên nguồn cung cấp có sẵn.

Xuất cảng cát cũng đã bị cấm trong các quốc gia như Cambodia và Thái Lan, nhưng khai thác cát bất hợp pháp tiếp tục lan tràn, vì nó dễ tránh bị phát hiện và là một doanh nghiệp có lợi, TS Park nói.

Để giúp giảm nhẹ ảnh hưởng sinh thái của việc khai thác cát, TS Park và nhóm của ông hiện đang tạo ra một bản đồ thu hoạch cát khả chấp chỉ những vị trí chung quanh ĐBSCL nơi có nhiều cát được bồi lắng tự nhiên ở đáy sông.

Những nơi như thế có tiềm năng được chánh quyền đề cử như những vị trí khai thác hợp pháp, vì ảnh hưởng xã hội-môi trường sẽ tương đối thấp hơn, ông nói thêm.

Bản đồ cũng cho thấy thiệt hại sinh thái hay những vùng dễ bị tổn thương tiềm tàng, TS Park nói.

“Các công ty khai thác và chánh quyền địa phương hiện không tiếp cận với dữ kiện như thế, làm khó khăn cho họ để đo đạc những ảnh hưởng sinh thái của những hoạt động khai thác cát của họ,” ông nói thêm.

Nhóm nghiên cứu hy vọng nới rộng bản đồ thu hoạch cát để bao gồm tất cả đồng bằng sông quan trọng ở ĐNA, đặc biệt là những điểm nóng khai thác cát chẳng hạn như sông Ayeyarwady ở Myanmar, sông Hồng ở Việt Nam và nhiều sông khác ở Borneo và Malaysia.

“Chúng tôi có ý định để chia sẻ những điều được tìm thấy của chúng tôi với nhiều chánh phủ khác trong vùng, gồm có Singapore, để giúp bảo đảm rằng cát cho phát triển cần có nguồn gốc khả chấp để tiến đến tương lai,” TS Park nói.

Bản đồ thu hoạch cát cũng có thể có ích cho các kế hoạch của Singapore để cải tạo khoảng 800 hectares ngoài khơi East Coast Park, để tạo nên Long Island để giảm nhẹ ngập lụt ở nội địa và mực nước biển dâng do thay đổi khí hậu.

Như một ước tính sơ khởi, khoảng 240 triệu tấn cát sẽ cần đến cho việc cải tạo, Giảng sư (GS) Chu Jian của Trường Công chánh và Kỹ thuật Môi trường của NTU nói.

 

Bản đồ thu hoạch cát cũng có thể có ích cho các kế hoạch của Singapore để cải tạo khoảng 800 hectares đất ở ngoài khơi East Coast Park. [Ảnh: Lim Yaohui]

 

MPs đã yêu cầu Quốc hội ngày 9 tháng 1 nguồn cát trong tương lai ở đâu, và để Chánh phủ công bố khuôn khổ mua cát cho dự án.

Singapore nhập cảng hầu hết cát từ Malaysia trong năm 2021 (54,6 triệu tấn) và 2022 (43,1 triệu tấn), dữ kiện của Ngân hàng Thế giới cho thấy.  Nó cũng nhập cảng cát từ Myanmar và Philippines.

Để đáp ứng với yêu cầu, bộ nhắc lại “đường lối lâu đời” của mình trong việc mua cát, gồm có mong đợi nhà cung cấp tuân thủ những luật lệ và quy định hiện hành ở địa phương, kể cả luật bảo vệ môi trường, của quốc gia bán cát.

“Các cơ quan của chúng tôi giám sát các dự án cải tạo và sẽ kiểm soát và bảo đảm rằng những chấp thuận liên quan đến môi trường cần thiết từ các quốc gia bán cát thích hợp, trước khi các nhà thầu được phép bắt đầu nhập cảng cát,” nó nói thêm.

MND nói rằng họ cũng tìm cách để cải thiện việc mua cát, chẳng hạn như chia sẻ những lối thực hành tốt nhất của Singapore để theo dõi và đánh giá ảnh hưởng môi trường, với các quốc gia bán cát và những nhà cung cấp cát, và khuyến khích việc chấp nhận những lối thực hành nầy.

“Tuy nhiên, chúng tôi công nhận rằng trách nhiệm chánh để theo dõi, bảo đảm tuân thủ và thực hiện các biện pháp bắt buộc nằm ở các quốc gia liên hệ, và chúng tôi tôn trọng chủ quyền và thẩm quyền của các quốc gia khác,” nó nói.

GS Chu nói thay vì chỉ dựa vào cát nhập cảng để cải tạo, những nguồn khác cũng được cứu xét, chẳng hạn như bằng cách nạo vét phù sa biển, như đất sét biển, từ vùng East Coast.  Một nghiên cứu sơ khởi được thực hiện bởi Trung tâm Giải pháp Đô thị của NTU đã thấy rằng đây là một giải pháp có tiềm năng đứng vững.

Singapore cũng quay qua xây đê, liên quan đến việc xây tường biển chung quanh vùng được cải tạo từ biển, rồi tháo nước bằng bơm.  Bằng cách dùng chất thải xây cất được tái chế cũng có thể giúp giảm bớt nhu cầu cát trong thành phần xây cất.

Các nhà nghiên cứu từ NTU cũng đang phát triển những phương pháp đề dùng các giải pháp thay thế cho cát khác để cải tạo, chẳng hạn như tro đốt rác ở Bãi rác Semankan.  Những số lượng tro nhỏ sẽ được thủ việc cải tạo đất như một phần của siêu dự án Tuas Port, và để tạo nên đất kỹ nghệ mới ở chung quang Lưu vực Bắc Tuas.

NGƯỜI H'MONG CHẬT VẬT CỨU HẠT GIỐNG BẢN XỨ

(H'mong struggle to save indigenous seeds)

Khang A Tùa and Alex Nguyễn – Bình Yên Đông lược dịch

Mekong Eye – 28 January 2024

 

Cúa bua (tiếng Việt Nam) hay quay npua (tiếng Hmong), một giống bắp bản xứ ở Chế Cu Nha, huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái

 

Sau nhiều thập niên theo đuổi những mục tiêu phát triển, người Hmong ở miền bắc Việt Nam đối mặt với cuộc chiến để bảo tồn bắp bản xứ đang biến mất.

YÊN BÁI & SƠN LA, VIỆT NAM – Vào một buổi sáng sớm mùa đông, Khang Chờ Dê của xã Chế Cu Nha trong tỉnh Yên Bái bị đánh thức bởi tiếng đập cửa ầm ầm.  Sào, người bà con của anh, cần một số hạt bắp đỏ, một hoa màu bản xứ được người H'mong sử dụng ở miền bắc Việt Nam để cúng thần linh để tránh xui xẻo.

Là con trai của shaman (người tiếp xúc với thần linh), Dê hiểu tầm quan trọng của bắp đỏ trong lối thực hành nghi lễ.  Anh nhanh chóng lấy một số hạt bắp ở bếp, gói chúng một cách tử tế và trao chúng cho người bà con của anh.

Trở lại giường, người nông dân 43 tuổi suy nghĩ về sự khan hiếm của hạt giống bắp cúa bua (tiếng Việt Nam) hay quay npua (tiếng Hmong) bản xứ ở Chế Cu Nha, nơi cư trú của tổ tiên gia đình anh.  Trong nhiều thế hệ, bắp bản xứ rất cần thiết cho truyền thống tinh thần và văn hóa của người H'mong, cũng như giúp tăng cường sự tự trị của họ trong việc canh tác nông nghiệp.

 


Nguồn: Mapbox

 

Nhưng dưới áp lực của các mục tiêu an ninh lương thực và giảm nghèo trong vài thập niên qua, gia đình của Dê thuộc vào một vài gia đình cuối cùng đã cứu những hạt giống nầy khỏi tuyệt chủng.

Trong huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La, nơi có nhiều người H'mong sinh sống qua nhiều thế hệ, tìm kiếm bắp bản xứ có thể giống như tìm cây kim trong đống rơm.

“Hoa màu bản xứ từng được trồng ở đây được gọi là bắp đá mèo (tiếng Việt Nam),” Đặng Phi Hùng, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Vân Hồ, nói.  “Năng suất của chúng thấp và cây dài rất dễ bị thiệt hại trong lúc giông bão, vì thế người dân thay thế chúng bằng những giống có năng suất cao hơn.”

Theo Hùng, bắp đá mèo đã trở nên tuyệt chủng ở Vân Hồ.  Tràng A Giàng, chủ tịch của Hiệp hội Nông dân của xã, từng là một nông dân trồng bắp, cũng xác nhận rằng giống bắp đã biến mất khoảng 2002 hay 2003.

 

Một trái bắp bản xứ không rõ giống treo trong bếp của người H'mong ở Vân Hồ, tỉnh Sơn La. [Ảnh: Alex Nguyễn]

 

Một cổ vật văn hóa và tinh thần

Sống trong rừng và núi đá cao không thể canh tác lúa, nhiều thế hệ của người H'mong đã lấy bắp làm thực phẩm chánh, một nguồn của cuộc sống, một vật liệu làm rượu vang chủ chốt và một thành phần tinh nguyên trong nghi lễ tôn giáo.

Ngày nay, người H'mong ở huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái không còn gồm bắp trong mỗi bữa ăn và thay vào đó để nuôi gà hay heo.  Gia súc và gia cầm ưa thích bắp bản xứ, nông dân trong ấp Chế Cu Nha nói.  Những giống bắp như thế cũng giữ cho thú vật được no một thời gian lâu hơn và nâng cao sự tăng trưởng.  Người H'mong thấy chúng là một loại thức ăn gia súc có kinh tế cao hơn bắp tạp chủng.

“Bắp bản xứ ngọt hơn và thơm hơn, đó là lý do tại sao gia súc ưa thích nó.  Chúng luôn luôn ăn hết thức ăn.  Thịt của chúng cũng có nhiều nạc hơn thịt của gia súc nuôi bằng bắp tạp chủng,” nông dân Tráng A Sồng ở xã Vân Hồ nói với Mekong Eye.

Bắp bản xứ cũng đóng một vai trò cần thiết trong đời sống tinh thần của nhiều gia đình Hmong.  Họ tin rằng hạt bắp và hạt lúa có thể xua đuổi ma quỷ.

 

Những trái bắp đỏ được treo trước cửa nhà H'mong ở Chế Cu Nha để tránh điều xấu. [Ảnh: Khang A Tùa]

 

Những trái bắp đỏ được treo trước cửa nhà H'mong để giữ cho ma quỷ không đến gần.  Vào chiều cuối năm, người dân liệng bắp vào bốn góc nhà, tin rằng trái bắp thu hút điều may mắn và đuổi cái xấu.

Người H'mong cũng dùng bắp bản xứ để cúng kiến trong nghi lễ tôn giáo.  Ở một số nơi, nghi lễ gồm có bắp rang trong 3 mẻ - một để gia đình ăn và 2 mẻ kia để đặt trên bàn thờ.

Bắp bản xứ cũng được dùng trong lễ thờ cúng đặc biệt gọi là Pó Tơ (tiếng Việt Nam), Pob Twab (tiếng H'mong), được thực hiện để tìm kiếm vật bị thất lạc hay để tìm câu trả lời.  Các hạt bắp có màu được đặt vào cái sàng gạo, được đặt trên đất được cân bằng bởi một khúc gỗ.

Khi shaman hát những bài hát thần bí, bố trí nầy có tác dụng như một phương tiện để thần linh vào nhà H'mong và giải quyết những lo ngại của người dân.  Shaman đọc câu trả lời hoặc bằng cách nhìn vào hướng của khúc gỗ hay vỗ váo cái sàng.

XIN BẤM "READ MORE" ĐỂ ĐỌC TIẾP

HÂM NÓNG ĐẠI DƯƠNG PHÁ KỶ LỤC, MỘT LẦN NỮA, VỚI NHIỀU KẾT QUẢ THẢM KHỐC CHO HÀNH TINH

(Ocean heating breaks record, again, with disastrous outcomes for the planet)

Alizabeth Claire Alberts – Bình Yên Đông lược dịch

Mongabay – 30 January 2024

 

Một con cá mập trong cây đước ở Bahamas. [Ảnh: Anita Kainrath]

 

·                    Nghiên cứu mới cho thấy nhiệt độ của đại dương nóng hơn bao giờ trong kỷ nguyên hiện đại do hâm nóng toàn cầu do con người gây ra.

·                    Nhiệt độ của đại dương cao đang đặt sự căng thẳng lên đời sống dưới biển và những tiến trình sinh học trong khi cũng gia tăng các sự kiện thời tiết cực đoan trên đất liền.

·                    Thế giới cũng đang thấy một sự leo thang trong tần suất và cường độ cùa sóng nhiệt biển, những sự kiện trong đó nhiệt độ của biển vượt quá một ngưỡng nhất định trong 5 ngày hay lâu hơn.

 

Các hoạt động của con người đang thay đổi nhanh chóng các đại dương của thế giới, hoặc là qua đánh cá quá mức, ô nhiễm hay là việc phát triển ven biển.  Nhưng giữa những áp lực mạnh mẽ nhất đặt lên biển hiện nay là việc đốt nhiên liệu hóa thạch đang diễn ra của nhân loại, bơm những lượng khí nhà kiếng nguy hiểm vào khí quyển, rồi đẩy nhiệt độ của biển đến mức kỷ lục.

Đại dương toàn cầu, bao phủ 70% diện tích của hành tinh, hiện hấp thu 90% nhiệt mặt trời bị ngăn chận bởi carbon do nhân loại phóng thích.  Điều nầy làm giảm lớn lao nhiệt độ của khí quyển đang gia tăng và giúp kềm chế cường độ của khủng hoảng khí hậu.  Nói cách khác, thế giới sẽ nóng hơn hiện nay nếu đại dương không lấy tất cả nhiệt nầy.

Nhưng sự hấp thu nhiệt do con người gây ra của đại dương vẫn có những hậu quả nghiêm trọng.

Một kết quả rõ ràng là sự gia tăng chưa từng thấy của nhiệt độ đại dương toàn cầu, đã tạo căng thẳng lên đời sống ở dưới biển và những tiến trình sinh học, và gia tăng thời tiết cực đoan lên đất liền.  Nhiệt độ đại dương đang gia tăng cũng gây ra một sự leo thang trong sóng nhiệt đại dương, đặt thêm áp lực đối với sinh vật biển và hệ sinh thái đã chật vật để đối phó với những thay đổi khác do việc đốt nhiên liệu hóa thạch mang lại, chẳng hạn như acid hóa đại dương, cùng với những nguyên nhân gây căng thẳng của con người.

Không có hành động cấp bách để ngăn chận phóng thích carbon, các chuyên viên nói nhiệt đại dương sẽ tiếp tục gia tăng, rồi sẽ, ảnh hưởng đến những hệ thống hành tinh rất cần thiết cho sự sống còn của nhân loại và để duy trì đời sống trên Trái đất như chúng ta biết.

 

Khai thác mỏ than lộ thiên.  Trong số những áp lực mạnh nhất được đặt lên đại dương hiện nay là việc đốt nhiên liệu hóa thạch đang diễn ra của nhân loại.

[Ảnh: Gruendercoach]

 

Đại dương nóng hơn bao giờ trong lịch sử hiện đại

Nghiên cứu mới được công bố ngày 11 tháng 1 trong Advances in Atmospheric Sciences (Những Tiến bộ trong Khoa học Khí quyển) thấy rằng đại dương nóng hơn bao giờ trong thời hiện đại.  Nhiệt độ lên cao của đại dương nay đã phá kỷ lục nhiệt trước đây trong ít nhất 7 năm liên tiếp (hay 8 năm tùy theo sự diễn dịch dữ kiện), theo dữ kiện được thu thập bởi Viện Vật lý Khí quyển của Viện Khoa học Trung Hoa.  Dữ kiện tương tự được thu thập bởi Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia (NOAA) Hoa Kỳ, tăng cường những điều được tìm thấy nầy.

“Năm nầy sang năm khác chúng ta đạt kỷ lục nhiệt ở đại dương,” đồng tác giả của nghiên cứu John Abraham, giảng sư khoa học nhiệt ở Đại học St. Thomas ở Minnesota, nói với Mongabay.  “Sự kiện là tiến trình nầy đang tiếp tục nhanh chóng mỗi ngày ở đại dương đang giải thích cho chúng ta vì sao nó làm sáng tỏ tại sao các đại đương được nối với hâm nóng toàn cầu, và tại sao chúng ta có thể dùng các đại dương để đo đạc trái đất đang hâm nóng nhanh như thế nào.

Trong năm 2023, các đại dương hấp thu khoảng 287 zettajoules (1 zettajoule= 0,95x1018 BTU) nhiệt, mà Abraham nói tương đương với 8 quả bom nguyên tử ở Hiroshima nổ mỗi giây mỗi ngày trong địa dương.  Nhiệt năm rồi lớn hơn cái đại dương hấp thu trong năm 2022 15 zettajoules.

Các nhà nghiên cứu khám phá nhiệt gia tăng ở nhiều nơi của đại dương – từ mặt nước đến độ sâu 2.000 m (6.600 feet) – mặc dù Abraham nói nhiệt độ cao hơn thì rõ ràng nhất ở mặt nước, hay 20 m (66 feet) trên cùng.

Trong ½ năm đầu 2023, nhiệt độ cao hơn nhiệt độ năm 2022 0,1 OC (0,2 OF), trong ½ năm cuối, chúng cao hơn nhiệt độ trong năm 2022 0,3 OC (0,5 OF), theo nghiên cứu.

“Chúng ta thật sự thổi kỷ lục khỏi nhiệt độ mặt biển hồi năm ngoái,”
Abraham nói. “Nó là cái nóng vô cùng ngạc nhiên và khó hiểu.”

Theo Abraham. Nhiệt độ trên mặt nước cao đặc biệt trong năm 2023 do ảnh hưởng kết hợp của hâm nóng toàn cầu và khí hậu El Nino mạnh đang xảy ra.  El Nino là một hiện tượng tự nhiên thường tái xuất hiện làm yếu gió dọc theo xích đạo của Trái dất, đưa đến sự gia tăng nhiệt độ của đại dương và nhiệt độ của khí quyển.

 

XIN BẤM "READ MORE" ĐỂ ĐỌC TIẾP

Tuesday, February 6, 2024

CHÚC MỪNG NĂM MỚI 2024

 


KÍNH CHÚC 

 

QUÝ ĐỘC GI & GIA QUYN

 

AN KHANG - DI DÀO SC KHE - VN S NHƯ Ý
 

NĂM GIÁP THÌN 2024

 


 

Monday, February 5, 2024

CUỘC SỐNG KHÔ CẠN VÌ Ô NHIỄM TRONG HỒ TONLE SAP

(Livelihoods dry up due to pollution in Tonle Sap Lake)

Sokom Kong – Bình Yên Đông lược dịch

Mekong Eye – 22 January 2024

 

Cư dân của những làng nổi ở gần bờ hồ Tonle Sap dựa vào những sàn bằng gỗ của họ.  Mặc dù dựa vào hồ để sinh sống trong nhiều thế hệ, một số đang dự định rời nước vì số cá đánh được giảm do phẩm chất nước kém và đánh cá quá mức. [Ảnh: Sokom Kong]


Người dân rời các làng nổi ở Cambodia để lên bờ vì ô nhiễm nước đánh vào số cá, lợi tức và sức khỏe.

PURSAT AND KAMPONG CHHNANG, CAMBODIA – Hồ nước ngọt lớn nhất Đông Nam Á, Tonle Sap ở Cambodia, đang đối mặt với khủng hoảng phẩm chất nước, buộc dân làng sống trong các làng nổi truyền thống phải cứu xét việc tìm đời sống mới ở trên bờ.  Nhưng việc tái định cư của họ có thể đến với chi phí và những thay đổi cuộc sống.

Mặc dù gia đình ông sống trong một làng nổi trên hồ Tonle Sap trong nhiều thế hệ, Chhun Channy nay ao ước một đời sống mới trên đất liền.

“Nước không còn tốt như trước.  Khoảng 8 năm trước, khi trời mưa, anh có thể thấy cá ở khắp nơi.  Không giống như bây giờ,” một ngư dân 43 tuổi ở làng số 2 trong  xã Kompong Luong, tỉnh Pursat, nói.

 

Nguồn: Mapbox

 

Channy là một trong khoảng 80.000 người trong các làng nổi mà đời sống tùy thuộc vào sự lên xuống của hồ Tonle Sap – một phần của hệ thống nhịp lũ của sông Mekong đã duy trì thành phần thủy sản và cung cấp lợi tức cho hàng triệu người.

Và ông không phải là người duy nhất nghĩ về việc từ bỏ đời sống ở trên nước – những cư dân khác trong làng của ông cũng đang cân nhắc việc dời chỗ ở.  Đó là vì họ chỉ có thể làm vừa đủ sống từ hồ do số cá đang tụt giảm – một thực phẩm chánh của cuộc sống của họ.

Cambodia dựa vào thủy sản nội địa có lẽ nhiều hơn bất cứ quốc gia nào khác trên thế giới.  Chánh thức, thủy sản nội địa ở Cambodia sản xuất khoảng 400.000 tấn mỗi năm, sản xuất thủy sản nội địa lớn thứ 4th trên thế giới, sau Trung Hoa, Ấn Độ và Bangladesh, những quốc gia với dân số lớn hơn nhiều, theo Tổ chức Lương Nông (FAO) của Liên Hiệp Quốc.

Cá là một phần quan trọng trong ẩm thực của Cambodia, chiếm 61% lượng chất đạm thú vật của gia đình và là thực phẩm được tiêu thụ đứng thứ 2nd sau gạo.

Tuy nhiên, phẩm chất nước đang suy thoái của hồ Tonle Sap, cùng với đánh cá quá mức, một trong nhiều yếu tố gây nguy hại cho số cá và làm cho người dân di chuyển lên bờ.

Một nghiên cứu khoa học năm 2018 nhấn mạnh đến ảnh hưởng đang gia tăng của những hoạt động không khả chấp của con người đối với đồng lụt Tonle Sap, đưa đến nhiều vấn đề sức khỏe hủy hoại hệ sinh thái và mất đa dạng sinh học.

Bộ Môi trường Cambodia đã theo dõi phẩm chất nước và thấy rằng mức nitrogen và phosphate ở nhiều nơi của hồ vượt quá tiêu chuẩn của nước.

Những chất ô nhiễm nầy có thể ảnh hưởng tai hại đến việc phát triển và tăng trưởng của cá bằng cách làm xáo trộn nội tạng và hệ thống sinh sản của chúng – đưa đến thiệt hại mang cá, ảnh hưởng đến thần kinh và nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác.

Vì số cá dánh được thấp, Channy buộc phải chuyển từ ngư dân qua nôi cá và gà vịt để sống, xây chuồng thú vật ở dưới nước và trên nhà nổi của ông được làm bằng những mảnh gỗ và tấm tôn.

 

Một số nhà nổi còn lại trên hồ Tonle Sap, nơi phẩm chất nước đã suy thoái, phần lớn do nước thải được xả trực tiếp từ các làng nổi và các cộng dồng ở chung quanh hồ.

 [Ảnh: Sokom Kong]

 

Ông đã thấy những thay đổi trong diện mạo của nước, ghi nhận rằng thỉnh thoảng nó có màu đen, giống như nước trộn với dầu, nhất là khi nhiệt độ lên cao.

Vợ ông bán trái cây và là người tạo thu nhập chánh của gia đình.  Nhưng thu nhập của họ không đủ sống, nhất là cho việc học hành của trẻ con, khiến cho họ tìm một nơi mới để sống ở trên bờ.

Nguồn gốc của nước thải

Vì tính đa dạng sinh học cao của nó, hồ Tonle Sap được đề cử là Khu Bảo tồn Sinh quyển UNESCO trong năm 1997.  Nhưng trong 10 năm qua, nó chịu áp lực từ dân số gia tăng và các hoạt dộng của con người, gồm có việc phát triển hạ tầng cơ sở, phá rừng và thay đổi khí hậu.

Sự sụt giảm phẩm chất nước trong hồ Tonle Sap đã ảnh hưởng đến dân làng trong nhiều cách, từ hạ thấp lợi tức trong thành phần thủy sản đến vệ sinh kém làm suy thoái sức khỏe.

Phúc trình của chánh phủ nói một trong những nguyên nhân của ô nhiễm nước trong hồ là thiếu quản lý chất thải hữu hiệu và những cơ sở rác thích hợp trong các thành phố và cộng đồng ở chung quanh hồ, cũng như trên các làng nổi.

Nghiên cứu cộng tác của Viện Kỹ thuật Cambodia nói trên 234 tấn phân được đổ vào nguồn nước mỗi ngày, và 77 tấn trong số đó được thải xuống hồ mỗi ngày.

Ở làng nổi Kompong Luong, Channy chứng kiến cư dân đổ chất thải của họ trực tiếp xuống nước.  Những gia đình, nhiều gia đình nghèo, thường dùng một hệ thống nhà cầu mở trực tiếp đổ chất thải vào hồ và làm ô nhiễm nước họ dựa vào để tiêu thụ hàng ngày.

Nước bị ô nhiễm nầy đã ảnh hưởng ngư dân Suy Seth, người dành khoảng 10 giờ một ngày tiếp xúc với nước trong hồ, trong khi đánh cá và ở nhà.

Việc tiếp xúc lâu dài nầy khiến ông và gia đình của ông mắc bệnh da, vì họ thường tiếp xúc với nước từ nhà cầu, nhà bếp và các chất thải khác.  Trẻ con của họ thỉnh thoảng bị đau bụng và tiêu chảy.

Nghiên cứu năm 2019 quan sát rằng dân làng trên hồ Tonle Sap đối mặt với rủi ro nhiễm trùng cao  từ những mầm mang bệnh ở trong nước, nhất là trong mùa khô.

Mặc dù với những điều kiện nầy, Seth và gia đình của ông tiếp tục dùng nước lấy ở dưới nhà của họ, mà họ chứa trong những thùng plastic để lắng cặn.  Nó được dùng để tắm và thỉnh thoảng để nấu ăn.  Họ phải mua nước uống, một sự cần thiết tốn kém cho gia đình.


Một cư dân trong làng nổi ở gần bờ hồ Tonle Sap làm công việc trong ngày.  Từ năm 2015, chánh phủ Cambodia đã dời cư một số dân làng nổi lên bờ như một phần của nỗ lực để cải thiện phẩm chất nước và môi trường. [Ảnh: Sokom Kong]

 

Một cư dân cao niên nghỉ ngơi trong nhà nổi gần bờ hồ Tonle Sap. [Ảnh: Sokom Kong]

 

Một số nước bị ô nhiễm cũng đến từ những nguồn bên ngoài ở chung quanh hồ, gồm có gia cư và kỹ nghệ, nông nghiệp và thành phần nuôi gia súc.

Những nông dân ở chung quanh hồ nuôi gia súc như bò, gà và vịt, và phân của những thú vật nầy đóng góp đáng kể vào ô nhiễm nước trong hồ, Chen Rorthy, một viên chức của Tổng Nha Sản xuất và Sức khỏe Thú vật thuộc Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Cambodia, nói.

Ông giải thích rằng rất phổ thông để trâu bò gặm cỏ trong những vùng đất thấp ở chung quanh hồ trong mùa khô.  Khi mùa mưa đến, làm dâng mực nước của hồ, quét chất thải của thú vật được tích tụ vào hồ.

Thích ứng với lối sống mới

Thống kê dân số Cambodia cho năm 1998, 2008 và 2019 cho thấy dân số sụt giảm trong “các làng dựa vào nước” – ám chỉ đến một cộng đồng nổi nơi đánh cá là nguồn thu nhập chánh.

Đó là vì chánh sách của chánh phủ để tái định cư những gia đình từ các làng nổi lên bờ từ năm 2015, như một phần của nỗ lực để làm giảm ô nhiểm và bảo vệ môi trường trong sông và hồ Tonle Sap.

Nhưng nhiều dân làng cũng bỏ nước tự nguyện vì có cợ hội tốt hơn ở trên bờ.

Trong tháng 12 năm 2022, nhiều bài báo nói chánh phủ đã dời làng nổi cuối cùng còn lại, với khoảng 520 gia đình, từ tỉnh Kompong Chhnang ở phía nam của hồ Tonle Sap, lên bờ.

Người dân sống trong gần 200 làng nổi trong huyện Prek Pnoy, trên ranh giới của Phnom Penh và tỉnh Kandal, cũng được dời cư trog tháng 6 năm rồi.

Ma Bong, một người cao niên và cựu cư dân trong một làng nổi, được tái định cư lên đất liền trong huyện Boribor, tỉnh Kampong Chhnang.  Bà đã thấy những thay đổi đáng kể trong cuộc sống của dân làng.

“Chúng tôi từng sống trên nước, nhưng chánh quyền hướng dẫn chúng tôi đến định cư ở đây.  Sống trên đất liền đã cách chúng tôi với những điểm đánh cá truyền thống,” bà nói.

“Một thay đổi quan trọng là sức khỏa của gia súc của chúng tôi.  Chúng tôi thấy một sự gia tăng trong bệnh tật của thú vật.  Năm vừa rồi, tôi mất khoảng 100 con gà.”

 

Một số nhà nổi ở gần bờ hồ Tonle Sap trong làng Kompong Preah, tỉnh Kompong Chhnang được phá hủy sau khi chánh phủ tái định cư dân làng lên bờ. [Ảnh: Sokom Kong]

 

Hiện nay đánh cá cần thêm nỗ lực và di chuyển tới nước, buộc nhiều dân làng tìm công việc thay thế.  Họ cũng phải học lối sống dựa vào đất mới, gồm có chuyển sang dùng nước giếng, dù nhiều người thiếu dụng cụ hay máy móc để lọc nước.

Việc giới thiệu nhà cầu, cung cấp bởi các tổ chức từ thiện, đã cải thiện vệ sinh cộng đồng của Ma Bong.  Tuy nhiên, không phải mỗi nhà có một cái.  Hai đến 3 nhà chia nhau một nhà cầu.

Đối mặt với những thách thức nầy, một số giải pháp cũng xuất hiện chung quanh hồ Tonle Sap để cải thiện môi trường của nó.

Những nhà máy khí sinh học, giúp làm giảm chất thải nông nghiệp và gia súc, đang trở nên phổ biến giữa các nông dân địa phương với sự hỗ trợ của một sáng kiến của chánh phủ cung cấp một phần trợ giúp tài chánh và kỹ thuật.

Sem Sophat, một nông dân trong tỉnh Pursat, dùng phân bò để sản xuất khí đốt để nấu nướng và đốt đèn.

“Khí sinh học nầy thật sự là huyết mạch cho việc nấu nướng của tôi, nhất là khi bị cúp điện.  Và phần tốt nhất? Nó là của chúng  tôi, không cần lo lắng về việc trả tiền quá mức như với khí đốt mà chúng tôi mua từ thị trường,” Sophal nói.

Các NGOs quốc tế như Loen Aid cũng đóng một vai trò quan trọng, giới thiệu các dự án như nhà cầu nổi để cải thiện vệ sinh trong những làng nổi còn lại, gia tăng sự hiểu biết đang gia tăng và hành động để cải thiện phẩm chất nước trong hồ Tonle Sap.

 

REROW ĐƯỢC CHỌN LÀM NHÀ KIỂM CHỨNG ĐỘC LẬP CHO SÁNG KIẾN GIẢM PHÓNG THÍCH TRONG VIỆC SẢN XUẤT LÚA Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

 (Regrow Selected as Independent Verifier for Mekong River Delta Emissions Reduction Initiative in Rice Production)

 

Global Newswrire – Bình Yên Đông lược dịch

Business Insider – January 22, 2024

 

SAN FRANCISCO, Jan. 22, 2024 (GLOBE NEWSWIRE) – Regrow Ag hôm nay chia sẻ chi tiết về việc tham gia của mình trong dự án “Biến chuỗi Gạo có Giá trị để Chịu đựng Khí hậu và Phát triển Khả chấp ở Đồng bằng sông Cửu Long” được biết như TRVC.  Được tài trợ bởi Bộ Ngoại giao và Mậu dịch (DRAT), quản đốc dự án, Tổ chức Phát triển Netherlands (SNV), đang cộng tác với các bên liên hệ ở Việt Nam để thiết kế dự án 6 năm với mục tiêu để chuyển đến những hệ thống thực phẩm thấp carbon và chịu đựng khí hậu trong 3 tỉnh phía trên của Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là An Giang, Đồng Tháp và Kiên Giang.  Diễn đàn Nông nghiệp Chịu đựng của Regrow đã được chọn để đo đạc, báo cáo và kiểm chứng (MRV) kỹ thuật.

Lúa, thực phẩm chánh của hàng tỉ người, đối mặt với những thách thức do thay đổi khí hậu ảnh hưởng đến việc canh tác và cuộc sống mà nó hỗ trợ.  Với 80% dân số 17 triệu người tham gia trong việc canh tác lúa, ĐBSCL được gọi là “Chén Cơm” của Việt Nam.  Nghiên cứu được thực hiện từ năm 2020 đến 2021 ước tính rằng khối lượng lúa sản xuất của khu vực lên đến khoảng 24,8 triệu tấn mỗi năm.  Thực hiện và Sắp xếp những lối thực hành sản xuất lúa tích cực khí hậu là chìa khóa đến tương lai của nông nghiệp trong vùng và để giảm phóng thích khí methane.

Để thúc đẩy ảnh hưởng và sự cộng tác trên khắp chuỗi giá trị đòi hỏi khả năng định lượng và theo dõi những lề lối khả chấp một cách chính xác.  Kỹ thuật MRV có hiệu quả kinh tế và có thể thay đổi kích thước là chìa khóa để thực hiện những kết quả nầy.  Regrow có kinh nghiệm trong những chương trình hỗ trợ để khích lệ nông dân chuyển dang những lôi thực hành tích cực khí hậu trong việc sản xuất lúa ở Đồng bằng sông Hồng ở Việt Nam, diễn đàn của công ty sẽ được dùng trong nhiều cách để hỗ trợ kết quả của chương trình.

Các nông dân nhỏ có truyền thống bị loại ra khỏi các thị trường carbon vì mức tương đối thấp của hạ tầng cơ sở, khó khăn trong việc kết hợp, và những chướng ngại cao để ghi vào về mặt sổ sách.  Diễn đàn Regrow sẽ hỗ trợ dự án TRVC để phân phối khích lệ dựa trên thành tích, cũng như hỗ trợ đăng ký dự án trên thị trường carbon tự nguyện.  Kết hợp kỹ thuật viễn thám và tiến trình mô phỏng của Regrow sẽ cung cấp việc đo đạc và kiểm chứng kết quả phóng thích khí nhà kiếng, giúp cho những nông dân nhỏ thực hiện những kết quả kinh tế cao hơn.

Tiến sĩ Bill Salas, Viên chức Chiến lược Trưởng của Regrow Ag, nhận xét, “ Chánh phủ Việt Nam đã có một cam kết Đóng góp được Xác định của Quốc gia (Nationally Determined Contributions (NDC)) để giảm 30% lượng phóng thích methane vào năm 2030, và thực hiện 0 ròng vào năm 20150.”  Ông tiếp tục, “Những đóng góp thúc đẩy bởi dữ kiện của Regrow đối với dự án TRVC hỗ trợ việc phát triển thị trường lúa carbon thấp và gia tăng lợi nhuận nơi nó quan trọng nhất cho hàng trăm ngàn nông dân trồng lúa trong khu vực nầy.  Chúng tôi rất danh dự để làm một phần của toàn bộ trong việc làm giảm phóng thích khí nhà kiếng trong việc sản xuất lúa, cải thiện những mối nối của chuỗi gạo giá trị cao, và đóng góp vào khuôn khổ chánh sách để khuyến khích sản xuất lúa carbon thấp.”

Bà Trần Thu Hà, Trưởng Nhóm của Dự án TRVC, nhận xét, “ Dự án TRVC sẽ hỗ trợ cuộc sống khả chấp cho 200.000 gia đình canh tác lúa trên một điện tích 200.000 hectares để đóng góp vào việc thực hiện của Dự án 1 triệu hectares lúa phẩm chất cao của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn.  Ngoài ra, Dự án đi tiên phong trong việc thiết kế và sử dụng một hệ thống đo đạc GHG, báo cáo và kiểm chứng (MRV) GHG được quốc tế công nhận để tạo nên khoảng 200.000 tín dụng carbon; đóng góp vào NDC của Việt Nam và sẵn sàng để trao đổi tín dụng từ năm 2028 khi trao đồi carbon của Việt Nam chánh thức hoạt động.”

Dự án TRVC sẽ chánh thức phát động và thực hiện hoa màu đầu tiên trong năm 2024.  Để biết thêm tin tức về TRVC, xin viếng https://trvc.vn.

Chi tiết về công việc cùa SNV ở Việt Nam có thể được tiếp cận ở https://www.snv.org/country/vietnam.

Sơ lược về Regrow

Regrow Ag cung cấp sức cho Chịu đựng Nông nghiệp cho những nhà bán lẽ hàng đầu hiện nay, CPGs, các giảng sư và những nông dân.  Là một trong 100 Công ty có Ảnh hưởng Nhất của TIME trong năm 2023, danh sách đối tác gia tăng nhanh chóng của Regrow gồm có Cargill, General Mills, và Kellogg’s.  Với Diễn đàn Nông nghiệp Chịu đựng Regrow, các công ty trên khắp chuỗi cung cấp nông nghiệp có được khả năng để bảo đảm những chuỗi cung cấp của họ bằng cách tăng tốc mức giảm phóng thích GHG cần thiết, chấp nhận những lề lối canh tác tái sinh, và thích ứng tiên liệu đối với thay đổi khí hậu.  Là Nhà sáng tạo Diễn đàn Kinh tế Thế giới (World Economic Forum Innovator) và thành viên của Hội đồng Doanh nghiệp Thế giới cho Phát triển Khả chấp (World Business Council for Sustainable Development), Regrow đã được gọi là No. 1 Most Innovative Company in Agriculture (Công ty Sáng tạo Nhất trong Nông nghiệp) trên danh sách Công ty Nhanh của 50 Công ty Sáng tạo Nhất của Thế giới (World’s 50 Most Innovative Companies) trong năm 2023.