Sunday, May 19, 2024

ĐỢT NÓNG LEO THANG CHIẾN TRANH NƯỚC Ở BẮC THÁI LAN

(Heatwave escalates water war in Thailand’s North)

Kanophon Chanphloi – Bình Yên Dộng lược dịch

Mekong Eye – 6 May 2024

 

Một nhóm nông dân trồng lúa ở phân huyện Mae Sao, phía bắc tỉnh Chiang Mai, Thái Lan kiểm tra những ống nước ở thượng lưu rẽ nước từ một con suối đến các vườn quit.  Xung đột nước giữa những nhóm nông dân đã leo thang vì hiện tượng thời tiết El Niño, gây ra hạn hán kéo dài và tình trạng thiếu nước trên toàn quốc. [Ảnh: Visarut Sankham]


Các nông dân trồng lúa và quit cạnh tranh những nguồn nước hạn chế giữa hạn hán kéo dài tồi tệ thêm bởi hiện tượng thời tiết El Niño.

CHIANG MAI, THÁI LAN – Một đợt nóng không ngừng và một trận hạn hán kéo dài ảnh hưởng bởi hiện tượng thời tiết El Niño đã leo thang một tranh  chấp nước trong một cộng đồng ở bắc Thái Lan, với những dân dân trồng lúa và quit đang tranh giành những nguồn cung cấp nước ở địa phương giảm dần.

“Pai, nhìn vào đập kiểm soát hiện nay!  Một số đã lấy đi những bao cát,  và nước không rẽ vào ruộng của anh,” Somsak Kueankaew, một nông dân, hét đến bạn của ông.

Somsak và khoảng 170 nông dân trồng lúa ở phân huyện Mae Sao ở phía bắc Chiang Mai đã buộc phai thay phiên để canh chừng suối Mae Hang và Mae Sao, những nguồn trước quan trọng cung cấp cho gần 2.310 hectares ruộng lúa và vườn quit trong cộng đồng của họ.

 

Nguồn: Mapbox

 

Những hành động của họ xảy ra bởi việc sử dụng nước quá nhiều từ các suối và lúa và quit cả 2 là những hoa màu khát nước đòi hỏi thủy nông mạnh mẽ, nhất là trong mùa hè.

“Chúng tôi đã trải qua một đợt nóng như đốt đã gây ra tình trạng thiếu nước, đưa đến thêm việc trộm nước,” Somsak nói, cũng là thư ký của nhóm nông dân địa phương được thành lập để quản lý việc sử dụng nước trong phân huyện Mae Sao.

Cái họ canh chừng chống lại là việc lấy đi những bao cát được dùng để đưa nước từ những suối đến ruộng lúa cùa họ, với nước chảy đến nơi khác.  Thỉnh thoảng họ thấy đá được đặt trong thủy đạo để hướng dẫn nước đến vùng nông nghiệp nhất định.

“Ống ma”, hay những ống nước không được chấp nhận được dùng để chuyển nước, cũng hiện diện dọc theo những suối ở thượng lưu, mà không có chủ.  Trên 17 ống nước ma được khám phá trong năm nay – con số cao nhất chưa từng được ghi nhận.

 

Nông dân lấy đi những bao cát và miếng ván ngăn chận một con suối, một phương pháp được dùng để hướng dẫn nước vào vườn quit và châm ngòi một cuộc tranh giành nước với nông dân trồng lúa. [Ảnh: Visarut Sankham]

XIN BẤM "READ MORE" ĐỂ ĐỌC TIẾP

NĂNG LƯỢNG CỦA THÁI LAN CHUYỂN NHU CẦU THỊ TRƯỜNG TỰ DO, NHIỀU TÁI TẠO HƠN

(Thailand’s energy shift demands open markets, more renewables)

Kongpob Areerat – Bình Yên Đông lược dịch

Mekong Eye – 13 May 2024

 

Hình bóng của những quạt gió trên đồi dọc theo đường từ bắc Thái Lan đến Bangkok

 

Thái Lan nhắm đến 70% năng lượng không hóa thạch trong PDP mới của họ, nhưng những chiến lược mâu thuẫn và quan liêu có thể cản trở việc thực hiện

BANGKOK, THÁI LAN – Kế hoạch Phát triển Điện (PDP) mới được mong đợi của Thái Lan sẽ được kết thúc trong quý 2 năm nay, nhằm mục đích gia tăng năng lượng tái tạo từ 2024 đế 2037.

Prasert Sinsukprasert, thư ký thường trục của Bộ Năng lượng, vừa nói với các phóng viên rằng PDP mới phù hợp với mục tiêu thay đổi khí hậu của Thái Lan để thực hiện trung tính carbon vào măm 2050.  Kế hoạch khuyến khích những nguồn năng lượng thay thế cho nhiên liệu hóa thạch – với một tỉ số được đề nghị 70% đến 30%.

PDP là một phần của kế hoạch Năng lượng Quốc gia (NEP) – bản vẽ cho việc quản lý năng lượng từ năm 2023 đến 2037.  Nó gồm có 5 kế hoạch: kế hoạch phát triển điện, kế hoạch phát triển năng lượng thay thế, kế hoạch hiệu năng năng lượng, và kế hoạch dầu dầu và khí đốt.

Song song, một bộ phận của chánh phủ có trách nhiệm đang làm lại NEP để làm 50% điện ở Thái Lan từ những nguồn năng lượng tái tạo vào năm 2037.  NEP mới sẽ cho Thái Lan những nguồn năng lượng mới như nhiên liệu hydrogen và những lò phản ứng nguyên tử nhỏ.

Ngoài ra, PDP mới sẽ nâng cao chánh sách của quốc gia để loại bỏ dần nhiên liệu hóa thạch như các nhà máy điện than đá và khí đốt.

Khung cảnh năng lượng của Thái Lan

PDP mới – hay ngay cả NEP – chứng nhận cho cố gắng của Thái Lan để có năng lượng được điều chỉnh lại.  Thái Lan đã luôn luôn dựa vào nhiên liệu hóa thạch – phần lớn là than đá và khí đốt.  Trong những năm qua, chánh phủ đã định mức tối đa việc tiêu thụ than.

Dù vậy, quốc gia vẫn lệ thuộc nặng nề vào khí đốt.  Hiện nay, 2/3 điện được sản xuất bởi các nhà máy điện chạy bằng khí đốt, theo tin tức từ Văn phòng Quy hoạch và Chánh sách Năng lượng (EPPO).

Khoảng 17% điện đến từ các nhà máy diện than trong khi 12% được nhập cảng từ các nhà máy thủy điện hay các nhà máy điện than ở các quốc gia láng giềng chẳng hạn như Lào và Myanmar.  10% điện khác được sản xuất từ dầu nặng (bunker oil) giá rẻ và 10% khác từ năng lượng tái tạo – phần lớn là các nhà máy điện mặt trời.

Về mặt khí đốt thiên nhiên, chánh phủ đã cố gắng để giảm việc sử dụng khí đốt không cân xứng.  Trong quá khứ, khí đốt thiên nhiên là một sự lựa chọn hợp lý vì dự trữ của Thái Lan trong vịnh Thái Lan rất dồi dào.

Sau đó, quốc gia phải dùng khí đốt thiên nhiên được nhập cảng để chạy các nhà máy điện sau khi đã cạn dự trữ.  Từ năm 2019, việc nhập cảng khí hóa lỏng (LNG) của Thái Lan đã tăng vọt 127%.

Chánh phủ Thái đã xác nhận cam kết của mình để bảo đảm rằng năng lượng tái tạo chiếm ít nhất 50% khả năng sản xuất điện mới vào năm 2050.

Theo Chiến lược Phát triển Phóng thích Khí Nhà kiếng Thấp Dài hạn (LT-LEDS), tỉ lệ của điện tái tạo được tiên đoán sẽ tăng 60% vào năm 2040 và đến 74% vào năm 2050, phù hợp với mục đích thực hiện trung tính carbon của quốc gia.

Ngoài việc chuyển sang nhiên liệu xanh và sạch, kế hoạch thay đổi năng lượng cũng khuyến khích việc sử dụng những sáng kiến mới chẳng hạn như giữ và chứa carbon dioxide (CCS) ở các nhà máy điện nhiên liệu hóa thạch và turbines khí đốt có thể dùng một hỗn hợp của khí đốt thiên nhiên và hydrogen xanh không có carbon.

Kế hoạch mới cũng giới thiệu việc bù trừ carbon qua Sử dụng Đất, Thay đổi Sử dụng Đất, và Lâm nghiệp (LULUCF), là bù trừ việc phóng thích carbon bằng cách trồng cây và cách sử dụng đất thân thiện với thay đổi khí hậu.

Việc chuyển đổi năng lượng hợp lý và sạch

PDP mới của Thái Lan và những kế hoạch năng lượng liên hệ cho thấy rõ cam kết của quốc gia trong việc giảm phóng thích.  Câu hỏi lớn là liệu những mục tiêu cao ngất như thế được thực hiện, và liệu quốc gia có thể vượt qua những kế hoạch hành động mâu thuẫn và quan liêu.

Mặc dù PDP mới kêu gọi việc ‘từ bỏ dần’ các nhà máy điện dòng chánh, Cơ quan Phát Điện Thái Lan (EGAT) vẫn ký những thỏa thuận để mua điện từ các nhà máy điện khí đốt giữa sự chấp thuận đang xảy ra của việc xây cất nhà máy điện khí đốt mới.

Những nhà máy nầy, với đời sống trung bình 20-25 năm, sẽ đưa quốc gia đến sự lệ thuộc vào khí đốt thiên nhiên – và khí đốt nhập cảng trong nhiều thập niên.

Những thỏa thuận hiện nay không những đặt quốc gia vào rủi ro cùa dao động giá khí đốt thiên nhiên.  Chúng cũng ảnh hưởng đến giới tiêu thụ.

Mỗi thỏa thuận mua điện mà EGAT ký với những nhà sản xuất điện gồm có giá “sẵn sàng trả” (Availability Payment (AP)), được chuyển cho giới tiêu thụ qua hóa đơn điện của họ và việc tăng thêm giá điện ngoài ảnh hưởng của việc tăng giá LNG.  Vì thế khi giá khí đốt tăng, hóa đơn điện của người tiêu thụ cũng tăng.

JustPow – gồm có Data Hatch, Epigram, Greenpeace Thailand, JET in Thailand, và Rocket Media Lab, cũng muốn EGAT ngửng ký những thỏa thuận mua điện được sản xuất từ những nhà máy nhiên liệu hóa thạch mới hay các đập thủy điện lớn trong các quốc gia láng giềng.  Nhóm lập luận rằng dự trữ năng lượng của quốc gia đã dư thừa.

Nhóm cũng muốn chánh phủ tái cấu trúc giá điện khí đốt bằng cách để cho thành phần năng lượng đánh giá việc sử dụng dự trữ khí đốt từ vịnh Thái Lan hiện được tiêu thụ hầu hết bởi kỹ nghệ hóa dầu.

Họ lập luận rằng kỹ nghệ không nên được đối xử ưu đãi hơn giơi tiêu thụ bình thường Thái trong việc đánh giá khí đốt rẻ hơn từ Thái Lan và láng giềng Myanmar.

Sáng tạo

Tiết kiệm năng lượng cũng là con đường đến zero ròng.  Nhưng không may, chánh phủ Thái Lan chưa công nhận biện pháp khôn ngoan nầy một cách nghiêm chỉnh.

Sarinee Achavanuntakul, nhà nghiên cứu cầm đầu của Fair Finance Thailand, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ưu tiên hóa hiệu năng năng lượng.

“Trong hầu hết mọi quốc gia, nếu chúng ta nhìn vào cách họ quản lý năng lượng của họ và cái họ ưu tiên nhất, nhiều quốc gia sẽ nói họ ưu tiên hiệu năng năng lượng,” Sarinee nói.

“Vì về mặt kinh tế, nó được chứng minh mà không cần đòi hỏi thêm dữ kiện rằng có hiệu quả kinh tế nhất.  Nếu chúng ta có thể gia tăng hiệu năng năng lượng, nó có nghĩa là chúng ta không cần xây thêm nhà máy điện mới hay gia tăng khả năng sản xuất.

Hơn nữa, chánh quyền nên thực hiện một hệ thống đo đạc ròng để khuyến khích sự bành trướng của năng lượng sạch.

Hệ thống nầy sẽ giúp những gia đình bì trừ giá điện của họ bằng cách dùng điện sản xuất từ mái nhà của họ, ngược lại với hệ thống ‘tính tiền ròng’ hiện nay nơi các gia đình bán điện dư thừa cho chánh phủ nhận giá thấp hơn giá họ phải trả.

Chariya Senpong, cầm đầu chiến dịch chuyển năng lượng của Greenpeace Thailand, nói EGAT cần mua năng lượng tái tạo.  Greenpeace ước tính rằng năng lượng tái tạo ở Thái Lan có thể sản xuất 35.000 MW

“Nhưng chánh phủ chỉ mua 100 MW một năm, đi ngược với tiềm năng đó.  Tôi không thể đưa đến việc chuyển tiếp năng lượng với mức đó,” cô nói.

Về mặt dẫn điện, chánh sách của chánh phủ hiện nay không hỗ trợ việc tiếp cận thị trường.

Tiếp cận với những lưới và hệ thống dẫn điện được kiểm soát bởi EGAT, chỉ bán điện cho 2 cơ sở quốc doanh và một vài công ty tư nhân.  Thái Lan nên chuyển đến một hệ thống điện tự do hơn, nơi nhà sản xuất điện tham gia vào việc đấu giá để bán điện cho giới bán lẻ ở mức thị trường bán sỉ.

Những nhà bán lẻ, gồm có những doanh nghiệp quốc doanh như Cơ quan Điện Đô thị vá Cơ quan Điện Tỉnh, cùng với những nhà bán lẻ và những nhà sản xuất điện gia đình, có thể cạnh tranh để bán điện đến giới tiêu thụ.

Dàn xếp nầy cung cấp cho giới tiêu thụ tính uyển chuyển để chọn người cung cấp điện cho họ. hoặc qua một diễn đàn mậu dịch hay trực tiếp, mà không cần trung gian.

Tách xa khỏi những nhà máy điện khí đốt tạo nên nhiều thách thức vì sự thịnh hành hiện nay trong thành phần năng lượng ở Thái Lan.

Chánh phủ có thể giúp cho việc chuyển đổi nầy bằng cách thiết lập một kế hoạch rõ ràng để thu hoạch những nguồn năng lượng tái tạo và bằng cách khuyến khích cạnh tranh công bằng trong thị trường năng lượng.  Điều nầy sẽ bảo đảm rằng Thái Lan sẽ vẫn cạnh tranh giữa việc thúc đẩy toàn cầu đến nền kinh tế carbon thấp.

DỰ ÁN KINH ĐÀO ĐƯỢC TRUNG HOA TÀI TRỢ GÂY CĂNG THẲNG CHO NHỮNG RÀNG BUỘC CAMBODIA-VIỆT NAM

(China-Funded Canal Project Strains Cambodia-Vietnam Ties)

Huynh Tam Sang- Bình Yên Đông lược dịch

The Diplomat – May 17, 2024

 

Một thuyền đánh cá đi qua những nhà nổi ở Đồng bằng sông Cửu Long ở miền nam Việt Nam. [Ảnh: Luca Roggero]

 

Phnom Penh tuyên bố rằng kinh đào Funan Techo sẽ cho Cambodia quyền tự trị kinh tế lớn hơn, nhưng Hà Nội lo ngại về những hệ quả môi trường và an ninh của dự án.

Mặc dù không công nhận chánh thức, kinh Funan Techo, một dự án hạ tầng cơ sở chiến lược được thiết kế để nối sông Mekong với bờ biển Cambodia, đang gây căng thẳng giữa chánh quyền và giới học thuật của Việt Nam và Cambodia trước khi được khởi công dự trù vào cuối năm nay.  Báo chí và hệ thống truyền thông xã hội của Việt Nam đã bị thu hút bởi dự án hay cãi nhau nầy.  Một số quan sát viên Việt Nam đã kêu gọi ngưng dự án mà họ cho là rủi ro và mờ ám.

Nhiều lo ngại cũng kéo dài trong nhiều học giả và công dân mạng Việt Nam về những ảnh hưởng môi trường tiềm tàng của kinh, và nghiêm trọng hơn, khả năng sử dụng quân sự của Trung Hoa.  Tổ hợp Vành đai và Con đường của Trung Hoa, một doanh nghiệp quốc doanh quan trọng của Trung Hoa, sẽ giám sát dự án lớn lao nầy dưới dạng xây-điều hành-chyển giao (BOT), tăng cường những suy đoán về mối liên hệ tối tăm giữa Phnom Penh và Beijing (Bắc Kinh).

Chánh phủ Việt Nam đã liên tục yêu cầu thêm tin tức từ phía Cambodia và tham vấn giữa các bên liên hệ Mekong, kể cả Ủy hội Sông Mekong (MRC), để giảm nhẹ những ảnh hưởng sinh thái tiềm tàng của dự án kinh đào đối với lưu vực sông Mekong.  Trong một phiên họp với Phó Thủ tướng Cambodia Neth Savoeun hồi tuần trước, Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính đã nói rõ sự mong muốn để cộng tác chặt chẽ với Cambodia và các quốc gia Mekong khác để đưa sông Mekong đến những quyền lợi hài hòa và thịnh vượng lâu dài.

Việt Nam đã “yêu cầu Cambodia cộng tác” về dự án, Đoàn Khắc Việt, phụ tá phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao, cho biết trong một cuộc họp báo trong tháng trước.  Lê Thị Thu Hằng, một phát ngôn viên Ngoại giao khác, sau đó đã dịu giọng hơn, lưu ý rằng Việt Nam “rất quan tâm” đến dự án và “tôn trọng quyền lợi tối hậu của Cambodia” phù hợp với Thỏa ước Mekong 1995.  Hằng cũng nhắc lại sự ủng hộ của Việt Nam đối với những thành tích của Cambodia và ca ngợi “tình láng giềng, tình hữu nghị truyền thống, và việc hợp tác toàn diện cao quý” là đặc tính của mối liên hệ song phương, đoán chừng để làm dịu đi sự giận dữ có thể có của Phnom Penh đối với những bày tỏ lo ngại kéo dài của Hà Nội.

Nhưng Phnom Penh đã không nao núng trong ý định của mình để tiến hành kinh đào dài 180 km.  Theo Phó Thủ tướng Cambodia Sun Chanthol, dự án sẽ tạo nên những vùng kinh tế và mang lợi ích cho quốc gia trong các lãnh vực mậu dịch, du lịch, quy hoạch đô thị, và xây cất, với rất ít ảnh hưởng tiêu cực.  Ông nói thêm rằng “kinh sẽ không được dùng cho bất cứ quân đội ngoại quốc nào, vì nó đi ngược lại Hiến pháp Cambodia.”  Báo chí Cambodia thông tin ý định đào kinh của chánh phủ bằng cách nhấn mạnh đến “cam kết khong lay chuyển” của chánh quyền Cambodia đối với dự án “mặc dù có những chống đối từ Việt Nam và một vài phía bên ngoài.”

Cambodia có nền tảng tốt để duy trì việc giải quyết dự án chiến lược của mình.  Với kinh Funan Techo, quốc gia hy vọng sẽ giảm chi phí vận chuyển thay vì lệ thuộc vào con đường hiện nay qua các cảng của Việt Nam, giảm nhẹ chi phí chở các thùng hàng từ Phnom Penh đến biển, nâng cao việc phát triển nông nghiệp và canh tác ở dưới nước, và tạo công ăn việc làm cho 10.000 công nhân Cambodia.  Vì kích thước nhỏ, tài nguyên hạn chế, và vị trí dễ tổn thương của mình, Cambodia phải tìm cách để gia tăng không gian xoay sở trong khi tìm hậu thuẫn ngoại giao và trợ giúp tài chánh từ những cường quốc khu vực, nhất là Trung Hoa.

Trọng tâm của tham vọng và thái độ cương quyết của Cambodia là tầm nhìn của Thủ tướng Hun Manet trong việc gia tăng sức mạnh của quốc gia giữa sự kình địch và những bấp bênh chiến lược mạnh hơn của siêu cường.  Năm ngoái, trong chuyến công du đầu tiên trong chức vụ thủ tướng, Hun Manet thăm viếng Trung Hoa, nơi ông và Chủ tịch Xi Jinping (Tập Cận Bình) thề tăng cường cam kết để “đào sâu đối tác chiến lược toàn diện Trung Hoa-Cambodia để hợp tác và thực hiện phát triển chung phẩm chất cao và khả chấp.”  Những ràng buộc cá nhân và nhà nước-nhà nước chặt chẽ đã tiến hóa thành “tình hữu nghị cứng rắn” “không thể bẻ gãy” được ca ngợi của 2 quốc gia.  Điều nầy đặc biệt đúng vì cựu Thủ tướng Hun Sen, cha của Hun Manet, được biết rộng rãi vì sự ủng hộ chắc chắn mối liên hệ Cambodia-Trung Hoa của ông.

Nhưng, với xa ngoại giao của Hun Manet đã vượt ra ngoài Trung Hoa.  Trong tháng 12 năm rồi, Hun Manet và đối tác Nhật Bản Kishida Fumio đồng ý đào sâu những ràng buộc an ninh và ký 7 biên bản ghi nhớ về đầu tư, mậu dịch và những lãnh vực khác.  Trong chuyến đi Âu Châu của Manet trong tháng 1, Cambodia và Pháp nâng cấp mối liên hệ song phương đến đối tác chiến lược, và các lãnh đạo của 2 phía nhấn mạnh đến sự cần thiết để tăng cường cam kết về đầu tư và mậu dịch song phương.  Nhưng những nỗ lực gần đây của Cambodia để cải thiện những ràng buộc với Hoa Kỳ là một thành tựu đáng kể.  Mặc dù có những lo ngại lâu đời về thành tích về nhân quyền và tham nhũng kém, Washington đã rộng mở hơn để nới rộng dầu tư vào quốc gia với hy vọng khuyến khích sự cộng tác có hiệu quả về bảo tồn, giáo dục, y tế, và những lãnh vực văn hóa-xã hội khác.

Thành công của Hun Manet về mặt nầy ngược lại rõ rệt với nội các của cha ông.  Hun Sen, người đã giao quyền cho Hun Manet trong tháng 8 năm ngoái, có vấn đề trong việc đến gần hơn với Hoa Kỳ, vì nhận thức cố thủ của Mỹ về kiểu toàn trị của Hun Sen và những lo ngại của Hoa Kỳ về sự tụt lùi dân chủ, đàn áp chánh trị, kiểm duyệt truyền thông, và những lo ngại về sự hiện điện của quân đội Trung Hoa ở Căn cứ Hải quân Ream của Cambodia.  Mặc dù mậu dịch song phương giữa 2 quốc gia gia tăng đều đặn, và Hoa Kỳ là một thị trường xuất cảng đáng kể của Cambodia, những ràng buộc ngoại giao vẫn đứng im vì sự bất tin cậy hỗ tương sâu đậm giữa Hun Sen và chánh phủ Hoa Kỳ.

Những sáng kiến ngoại giao gần đây của Cambodia, nhất là việc tiến gần chậm chạp với các đối tác Tây phương, là những chỉ dấu của những nỗ lực của nội các đương nhiệm để nâng cao sức mạnh của quốc gia.  Mặc dù Trung Hoa vẫn là một đối tác vô cùng quan trọng của Cambodia và có thể mất nhiều năm để nâng cao hình ảnh của Cambodia trong mắt của các cường quốc Tây phương, Cambodia dưới quyền của Hun Manet đã tìm cách để đa dạng hóa tình hữu nghị ra ngoài những ràng buộc kinh tế tập trung vào Trung Hoa và giảm sự quá lệ thuộc của vương quốc vào bất cứ một quốc gia nào.  Đối với một quốc gia nhỏ như Cambodia, một chiến lược tốt nằm trong những nỗ lực xác thực để duy trì tự trị chiến lược qua việc tham gia trong mọi chiều hướng với các cường quốc lớn và trung bình.  Việc điều chỉnh cử chỉ chánh sách ngoại giao của chánh phủ Hun Manet mô tả sinh động lòng mong muốn của Cambodia để bảo đảm không gian chiến lược có lợi cho việc phát triển.

Đối với kinh đào Funan Techo, chánh phủ Cambodia vẫn quyết tâm trong việc tiến hành dự án đã được dự trù mà không có trì hoãn hay thương thảo với Việt Nam.  Dự án kinh đào tạo một cơ hội cho lãnh đạo trẻ của Cambodia để tự thiết lập mình như một người vận động trước sau như một cho quyền lợi của quốc gia và để nâng cao thẩm quyền của ông.  Trong buổi lễ nhậm chức trong tháng 8 năm 2023, Hun Manet hứa đẩy mạnh phát triển và nâng cao cuộc sống của người Cambodia.  Dự án kinh đào được mong đợi sẽ giúp cho Cambodia tự tin, thúc đẩy nền kinh tế và tiến bộ xã hội, và giúp cho quốc gia đạt được những mục tiêu để trở thành một quốc gia có thu nhập trên trung bình vào năm 2030 và một quốc gia có thu nhập cao vào năm 2050.

Trên 17,4 triệu người Việt Nam ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), vựa lúa chánh của Việt Nam, và vì thế Việt Nam có đủ lý do để lo ngại về những ảnh hưởng có thể có của kinh đáo.  Sự thành công của việc điều hành kinh tùy thuộc vào khả năng của các bên liên hệ để liên lạc xây dựng và dùng những tính toán hợp lý và những biện pháp được trình bày chính xác trong việc quy hoạch của họ.  Tuy nhiên, những yêu cầu kéo dài của Việt Nam không làm cho Cambodia cứu xét kỷ lưỡng về kinh đào Funan Techo.  Vì thế, cả các giới chức và chuyên viên sinh thái của Việt Nam nên chuẩn bị với những chiến lược và giải pháp thực tiễn do chuyên viên cầm đầu để đối phó tốt hơn với những ảnh hưởng sinh thái và môi trường mà dự án có thể mang lại.  Với sự bế tắc rõ ràng giữa 2 quốc gia Đông Nam Á đối với vấn đề kinh đào, châm ngôn “Trời giúp những ai tự giúp mình” chắn chắn áp dụng cho trường hợp nầy. [Lời người dịch: Việt Nam nên bắt đầu ngay một chương trình thu thập dữ kiện về sinh thái, môi trường, và thủy học của sông Mekong trong lãnh thổ Việt Nam và kéo dài một thời gian sau khi kinh đào được vận hành để có đủ bằng chứng, nếu có, để chứng minh ảnh hưởng của kinh đào đối với ĐBSCL.]

Từng được xem là đồng minh trong cuộc chiến chống lại Hoa Kỳ, Cambodia và Việt Nam đã đóng khuôn sự ràng buộc của họ với khẩu hiệu “láng giềng tốt, tình hữu nghị truyền thống, hợp tác toàn điện, và ổn định dâu dài.”  Nhưng Cambodia và Việt Nam nay đang đấu đá với nhau với những thực tế ác nghiệt của chính trị thực dụng, đã đặt mối liên hệ truyền thống nầy trong sự căng thẳng và đặt mình về phía đối nghịch trong vấn đề kinh đào.  Với Cambodia được Trung Hoa hậu thuẫn, và không muốn thụt lùi, có lẽ 2 quốc gia không thể tìm được ý kiến chung về một dự án được rót vào với tầm quan trọng quốc gia.

 

Sunday, May 12, 2024

ĐỢT NÓNG LEO THANG CHIẾN TRANH NƯỚC Ở BẮC THÁI LAN

 (Heatwave escalates water war in Thailand’s North)

Kanophon Chanphloi – Bình Yên Dộng lược dịch

Mekong Eye – 6 May 2024

 

Một nhóm nông dân trồng lúa ở phân huyện Mae Sao, phía bắc tỉnh Chiang Mai, Thái Lan kiểm tra những ống nước ở thượng lưu rẽ nước từ một con suối đến các vườn quit.  Xung đột nước giữa những nhóm nông dân đã leo thang vì hiện tượng thời tiết El Niño, gây ra hạn hán kéo dài và tình trạng thiếu nước trên toàn quốc. [Ảnh: Visarut Sankham]

 

Các nông dân trồng lúa và quit cạnh tranh những nguồn nước hạn chế giữa hạn hán kéo dài tồi tệ thêm bởi hiện tượng thời tiết El Niño.

CHIANG MAI, THÁI LAN – Một đợt nóng không ngừng và một trận hạn hán kéo dài ảnh hưởng bởi hiện tượng thời tiết El Niño đã leo thang một tranh  chấp nước trong một cộng đồng ở bắc Thái Lan, với những dân dân trồng lúa và quit đang tranh giành những nguồn cung cấp nước ở địa phương giảm dần.

“Pai, nhìn vào đập kiểm soát hiện nay!  Một số đã lấy đi những bao cát,  và nước không rẽ vào ruộng của anh,” Somsak Kueankaew, một nông dân, hét đến bạn của ông.

Somsak và khoảng 170 nông dân trồng lúa ở phân huyện Mae Sao ở phía bắc Chiang Mai đã buộc phai thay phiên để canh chừng suối Mae Hang và Mae Sao, những nguồn trước quan trọng cung cấp cho gần 2.310 hectares ruộng lúa và vườn quit trong cộng đồng của họ.

 

Nguồn: Mapbox

 

Những hành động của họ xảy ra bởi việc sử dụng nước quá nhiều từ các suối và lúa và quit cả 2 là những hoa màu khát nước đòi hỏi thủy nông mạnh mẽ, nhất là trong mùa hè.

“Chúng tôi đã trải qua một đợt nóng như đốt đã gây ra tình trạng thiếu nước, đưa đến thêm việc trộm nước,” Somsak nói, cũng là thư ký của nhóm nông dân địa phương được thành lập để quản lý việc sử dụng nước trong phân huyện Mae Sao.

Cái họ canh chừng chống lại là việc lấy đi những bao cát được dùng để đưa nước từ những suối đến ruộng lúa cùa họ, với nước chảy đến nơi khác.  Thỉnh thoảng họ thấy đá được đặt trong thủy đạo để hướng dẫn nước đến vùng nông nghiệp nhất định.

“Ống ma”, hay những ống nước không được chấp nhận được dùng để chuyển nước, cũng hiện diện dọc theo những suối ở thượng lưu, mà không có chủ.  Trên 17 ống nước ma được khám phá trong năm nay – con số cao nhất chưa từng được ghi nhận.

 

Nông dân lấy đi những bao cát và miếng ván ngăn chận một con suối, một phương pháp được dùng để hướng dẫn nước vào vườn quit và châm ngòi một cuộc tranh giành nước với nông dân trồng lúa. [Ảnh: Visarut Sankham]

XIN BẤM "READ MORE" ĐỂ ĐỌC TIẾP

KINH ĐÀO CỦA CAMBODIA THỬ TÌNH ĐOÀN KẾT MEKONG

 (Cambodia canal tests Mekong unity)

Brian Eyler and Jake Brunner – Bình Yên Đông lược dịch

Bangkok Post – 10 May 2024

 


Cambodia có toàn quyền để phát triển hạ tầng cơ sở để khuyến khích phát triển kinh tế trong lãm thổ của họ trong Lưu vực Mekong, nhưng cách mà chánh phủ Cambodia đang thực hiện ngoại giao chung quanh kinh đào Funan Techo dài 180 km đe dọa làm mất 3 thập niên cộng tác trong Mekong.

Chánh phủ Việt Nam và những phía có quan tâm khác đã nêu lên những lo ngại về ảnh hưởng môi trường rõ ràng của kinh đáo đối với Đồng bằng sông Cửu Long từ tháng 8 năm rồi khi Cambodia thông báo cho Ủy hội Sông Mekong (MRC) về ý định đào kinh của họ.  Đến cuối tháng 4, cựu Thủ tướng Hun Sen tuyên bố rằng Cambodia sẽ không thương thảo với Việt Nam, và mặc dù việc trả lời thách thức nầy đang tập họp sự ủng hộ ở trong nước cho tân nội các của con trai ông, đàm luận của ông cũng đi ngược với thành tích vô địch của Cambodia trong việc bảo tồn sông Mekong.

Cuộc đấu khẩu giữa Cambodia và Việt Nam về dự án nầy đang làm tổn hại mối liên hệ giữa 2 quốc gia thường có những mối liên hệ tốt.  Thỏa ước Mekong 1995, mà 2 quốc gia đã ký kết, được thiết kế để giúp các quốc gia thành viên dàn xếp những khác biệt đối với những dự án Mekong như kinh Funan Techo.  Và mặc dù giới truyền thông địa phương và quốc tế đang phanh phui việc tranh cãi, các phóng viên thích chú trọng đến ồn ào chánh trị có vẻ mô phạm của luật quốc tế có thể hướng dẫn một con đường đi tới.  MRC, cơ quan thi hành Thỏa ước Mekong, đã bị loại ra ngoài lề vì Cambodia xem không chính xác kinh như một dự án phụ lưu.  Nếu kinh dào được xem đúng là một dự án trên dòng chánh, thì MRC có thể thực hiện các hoạt động tham vấn khu vực và một cuộc duyệt xét kỹ thuật do các chuyên viên cầm đầu, có thể cho phép những lo ngại đặc biệt được giải quyết và ý kiến chung được xác định.  Quan trọng hơn, tất cả 6 lần MRC đã thực hiện các hoạt dộng tham vấn khu vực và duyệt xét kỹ thuật cho các đập trên dòng chánh ở Lào, các ảnh hưởng xã hội và môi trường của những dự án nầy được làm giảm.  Dưới đây, tôi trình bày chi tiết 3 điều kiện trong Điều 5 của Thỏa ước Mekong để định lượng kinh Funan Tech cho một tham vấn khu vực do MRC cầm đầu.

Trước hết, tham vấn khu vực được đòi hỏi cho bất cứ dự án nào nối với dòng chánh Mekong và thay đổi dòng chảy của dòng chánh.  Bản đồ và bản vẽ đệ nạp bởi chánh phủ Cambodia cho MRC rõ ràng cho thấy kinh nối với cả 2 lòng lạch dòng chánh: Mekong và Bassac.  Chánh phủ Cambodia tuyên bố rằng Bassac là một phụ lưu của Mekong thì hoàn toàn sai.  Nhánh Bassax từ Mekong ở Phnom Penh, và nước của nó từ dòng chảy trong dòng chánh.

Thú nhì, tham vấn khu vực được đòi hỏi cho tất cả việc chuyển nước liên lưu vực.  Đầu kinh ở vịnh Thái Lan trong tỉnh Kep ở ngoài Lưu vực Mekong.  Ngay cả với các âu tàu cho thủy vận, kinh không nghi ngờ chuyển nước từ Lưu vực Mekong đến một lưu vực khác, mà theo định nghĩa, một sự chuyển nước liên lưu vực.

Thứ ba, tham vấn khu vực được đòi hỏi cho việc sử dụng dòng chảy của Mekong cho thủy nông trong mùa khô.  Mặc dù thủy nông không được liệt kê như một lợi ích trong tài liệu chánh thức của kinh.  Các nhà lãnh đạo có thế lực nhất của Cambodia mới đây đã ca ngợi tiềm năng của kinh để “giúp cho các hoạt động nông nghiệp bằng cách cung cấp nước để canh tác hoa màu”.  Rất hợp lý để giả sử rằng nước nầy sẽ được dùng trong mùa khô vì ngập lụt tự nhiên đưa vố số nước trong mùa mưa.  Cách duy nhất để kinh chuyển giao nước thủy nông trong mùa khô là lấy nước từ 2 lòng lạch dòng chánh Mekong.  Thỏa ước Mekong đòi hỏi không những tham vấn khu vực cho việc sử dụng cho thủy nông trong mùa khô dòng chảy của Mekong mà còn đòi hỏi một thỏa thuận giữa tất cả quốc gia đã ký kết, một thể thức ngoại giao chưa từng được MRC thi hành.

Vẫn chưa quá trễ để các quốc gia thành viên MRC khác và những phía có quan tâm thuyết phục Cambodia để yêu cầu một tham vấn khu vực theo Thỏa ước Mekong.  Cơ hội cho việc điều chỉnh cũng không mất đối với chánh phủ Cambodia, mà trong quá khứ đã rất tích cực nhất về mặt ngoại giao trong những sùa chữa khi chánh phủ Lào không đi theo những hướng dẫn của MRC, nhất là trong trường hợp của các đập Don Sahong và Sekong A.

Kinh Funan Techo tạo nên một trường hợp thử thách vô cùng quan trọng cho Thỏa ước Mekong sẽ tăng cường hoặc phá hủy việc hợp tác khu vực.  Tại sao kết quả quan trọng đối với Việt Nam đã rõ ràng, nhưng vấn đề nầy cũng quan trọng đối với Thái Lan vì năm tới, một CEO người Thái sẽ có tư thế tốt hơn để lèo lái một MRC được tăng cường thay vì một tư thế yếu kém hơn.  Kết quả cũng quan trọng đối với Cambodia và những bước sai có thể lót đường cho thảo luận kéo dài nhưng không bao giờ được thực hiện những dự án rẽ nước ở xa về phía thượng lưu có thể có những ảnh hưởng sâu đậm đối với Cambodia.  Nó cũng quan trọng to lớn đến cộng đồng quốc tế, đã đầu tư rất nhiều trong việc hợp tác, hòa bình và ổn định trong khu vực.

Saturday, May 11, 2024

Lê Hoành Sơn - Kênh đào Đế Chế Phù Nam của Campuchia: Nỗi Chết Của Đồng Bằng sông Cửu Long

 11/5/2024

https://vietquoc.org/

" Mưu đồ của Trung Cộng muốn giết dân tộc Việt Nam qua những đòn hiểm độc “không đánh cũng chết”. Khi Kênh Phù Nam hoàn thành thì hải cảng Sihanoukville (nối liền với Biển Thái Bình Dương) có khả năng của tàu chở hàng lớn nhất cập bến thường xuyên hơn, hải cảng này nổi lên như một hải cảng quốc tế lớn bậc nhất Đông Nam Á, mà cách đó chừng 20km Phó Thống đốc Sihanoukville – Long Dimanche cho biết là đang xây một khu công nghiệp rất lớn về quy mô và công suất sử dụng ở Đông Nam Á. Con Kênh Phù Nam đóng vai trò then chốt của chiến lược “Vành Đai, Con Đường (BRI)” của Trung Cộng, một chốt nối quan trọng của chiến lược BRI của Trung Cộng về con đường tơ lụa trên biển thế kỷ 21, trong mục đích liên kết các hệ thống thương mại và cơ sở hạ tầng ở châu Á với châu Âu và châu Phi".

 

Hình minh họa

 

Chiến tranh Ukraine, khủng bố Hamas, Do Thái rải bom trả đũa Hamas trên Dải Gaza… đang nóng trên các mặt báo hệ thống truyền thông, truyền hình quốc tế… nhiều đến nỗi choáng ngợp! Đừng quên, chúng ta là người Việt Nam không thể quên một láng giềng Campuchia “tham phú phụ bần”, bám theo chú Chệt chống lại Việt Nam.

Campuchia bị chú Chệt xúi, làm bậy chết người dân đồng bằng sông Mekong (Cửu Long) Nam Việt Nam. Đó là vựa lúa nuôi sống dân tộc Việt gần 100 triệu người. Bao năm qua Đồng Bằng Sông Mekong đã bị những con đập Thủy Điện do Trung Cộng xây ở thượng nguồn, ngăn chặn nước ngọt làm nông dân 6 tỉnh miền Tây chống chọi với cuộc sống như con bệnh dịch Covid-19 đang chống dịch trên giường bệnh. Chưa hết, Trung Cộng lại viện trợ tài chánh giúp Lào làm một con đập thủy điện trên sông Mekong tại tỉnh Xayabury miền Bắc Lào góp thêm phần chặn thêm nước ngọt xuống hạ nguồn làm cho Sông Tiền, Sông Hậu đã khô cạn trở nên khô cạn hơn!

Những con đập chắn ngang thượng nguồn sông Mekong đã giới hạn những dòng nước ngọt chảy xuống hai sông Tiền Giang và Hậu Giang đến mức chót cùng, đến nỗi hằng năm nước mặn từ biển đã tràn vào vựa lúa miền Nam làm thất thoát diện tích trồng trọt rộng lớn. Nay thêm một nhát dao chí mạng làm cho nước Hậu Giang khô cạn dòng nước ngọt để nuôi sống sinh và thực vật đang thoi thóp vì thiếu nước.

Vì đâu?

Theo báo Campuchia bằng Anh Ngữ cho biết Trung Cộng viện trợ 1.7 tỷ USD [1] và giúp đỡ kỹ thuật cho Campuchia để đào một kênh đào nhân tạo, lấy tên Kênh Đào Đế Chế Phù Nam (Phù Nam Techo Canal) từ đây gọi là Kinh Đào Phù Nam. Với chiều dài 180 cây số (km) từ thủ đô Campuchia – Phnom Penh đến hải cảng Sihanoukville. Thượng nguồn con kênh rộng 100 mét, hạ nguồn rộng 80 mét, chiều sâu 5.4 mét, hai bên trái, phải con kênh có hai tuyến đường thủy an toàn chạy ngược chiều…

 

Kênh Đào Đế Chế Phù Nam

Kênh Phù Nam bắt đầu tại kênh Takeo (Campuchia) chạy đến kênh Ta Ek của sông Bassac (hượng nguồn sông Cửu Long) rồi sáp nhập với kênh Ta Hing thuộc sông Bassac ở huyện Koh Thom. Nó chảy qua bốn tỉnh Kandal, Takeo, Kampot và Kep đến hải cảng Sihanoukville. Nguồn nước chính để hoạt động vào Kênh Phù Nam là nước của sông Bassac ở Campuchia.

Kênh Đào Đế Chế Phù Nam (2) là đại họa đối với Đồng Bằng Sông Mekong của Việt Nam?

1) Cục Quản lý tài nguyên Việt Nam đã mời các nhà khoa học, chuyên viên sông ngòi châu Á và quốc tế tham gia hội thảo và đánh giá sự tác hại của Kinh đào Phù Nam đối với vùng Đồng Bằng Sông Mekong tại Việt Nam như thế nào? Với kết luận sơ khởi cho biết: Về nông nghiệp, nguồn nước, môi trường, thuỷ sản, đa dạng sinh học, sinh kế của người đều bị tác hại.

Trước mắt thấy Kênh Đào Phù Nam lấy nước từ sông Bassac là một nhánh của sông Mekong khi đến Pnon Penh, Campuchia tẻ ra làm hai rồi đổ vào Việt Nam. Nhánh sông Bassac chảy vào Việt Nam có tên Sông Hậu (Hậu Giang), còn sông Mekong dòng chính thì thành Tiền Giang.

Theo kết quả đầu tiên của buổi hội thảo thì sông Bassac bị thất thoát nguồn nước ít nhất 77 triệu mét khối để làm đầy kênh Phù Nam. Lượng nước lớn của chi nhánh sông này cũng là thông với nước của dòng chính sông Mekong. Từ đó, mực nước hạ lưu sông Mekong vốn đã bị hạ thấp bởi những con đập thủy điện ở thượng nguồn do Trung Cộng xây nên. Nay thêm Kênh Phù Nam  thì mực nước Sông Hậu bị hạ thấp đến mức báo động nguy hiểm.

2) Khi lấy nước từ nhánh sông Bassac nó có thể làm cho nước sông chính của Mekong bị hạ xuống, dòng nước từ Biển Hồ Campuchia (Tonle Sap) chảy ngược dòng. Thay vì lấy nước từ ngoài sông Mekong vào để nuôi hàng ngàn loài cá nước ngọt nay lại chảy ngược lại. Từ lâu, sông Mekong trở thành ngư trường nước ngọt rất lớn cho thế giới chiếm 20% sản lượng đánh bắt cá nước ngọt trên thế giới. Nay nó sẽ tác hại như thế nào?

Trong một bài phỏng vấn của RFA (3) với Tiến Sĩ Brian Eyler (Lãnh đạo về xem xét đập thủy điện Mekong; tác giả cuốn sách “ Những Ngày Cuối Cùng Của Sông Mekong Hùng Mạnh”; Giám đốc Chương Trình Đông Nam Á của Trung tâm Stimson và Giám đốc Chương trình Vững Bền Nguồn Nước Năng Lượng của Washington tại Columbia, Hoa Kỳ,  đã kết luận rằng: “Kênh đào Phù Nam ở Campuchia là chiếc đinh cuối cùng đóng vào quan tài Đồng Bằng Sông Cửu Long”.

3) Mưu đồ của Trung Cộng muốn giết dân tộc Việt Nam qua những đòn hiểm độc “không đánh cũng chết”. Khi Kênh Phù Nam hoàn thành thì hải cảng Sihanoukville (nối liền với Biển Thái Bình Dương) có khả năng của tàu chở hàng lớn nhất cập bến thường xuyên hơn, hải cảng này nổi lên như một hải cảng quốc tế lớn bậc nhất Đông Nam Á, mà cách đó chừng 20km Phó Thống đốc Sihanoukville – Long Dimanche cho biết là đang xây một khu công nghiệp rất lớn về quy mô và công suất sử dụng ở Đông Nam Á. Con Kênh Phù Nam đóng vai trò then chốt của chiến lược “Vành Đai, Con Đường (BRI)” của Trung Cộng, một chốt nối quan trọng của chiến lược BRI của Trung Cộng về con đường tơ lụa trên biển thế kỷ 21, trong mục đích liên kết các hệ thống thương mại và cơ sở hạ tầng ở châu Á với châu Âu và châu Phi.

Vì chiến lược BRI, Trung Cộng đang biến Lào và Campuchia thành chư hầu với phương cách cho vay nợ xây dựng hạ tầng cơ sở… Thật ra, thì đó là những hạ tầng phục vụ chiến lược “vành đai, con đường” của Trung Cộng là chính. Với những khoản vay nợ khổng lồ mà thường gọi “bẫy nợ”. Hiện nay con nợ Lào đang chui vào bẩy nợ Bắc Kinh sắp đi đến khánh kiệt.

Hamas khủng bố Do Thái, hành động này khác nào Trung Cộng cấu kết với Campuchia khủng bố mềm Việt Nam.

Lê Hoành Sơn

Chú thích:

(1) https://www.khmertimeskh.com/501298529/PhùNam-techo-canal-opening-cambodia-up-to-the-world/

(2) https://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%B9_Namh:

(3) https://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/PhùNam-canal-in-cambodia-the-final-nail-in-the-coffin-of-the-mekong-delta-10032023123358.html

https://vietquoc.org/kenh-dao-de-che-phu-nam-noi-chet-cua-dong-bang-song-cuu-long/#more-36791