Tuesday, July 23, 2019

Đồng bằng sông Cửu Long đối diện hạn hán kỷ lục, tệ hơn năm 2016 - VOA - 23/7/2019



Biển Hồ cạn nước 
do dòng Mekong bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu và các đập trên thượng nguồn

Hai nhà nghiên cứu thường trú ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) cảnh báo rằng khu vực này đang đối mặt với đợt hạn hán cực kỳ tồi tệ, hơn cả mức kỷ lục hồi năm 2016. Nguyên nhân của đợt thiên tai sắp xảy ra là hiện tượng El Nino và việc tích nước của các đập thủy điện bên Lào và Trung Quốc, theo hai nhà nghiên cứu.

Các cơ quan báo chí như Tân Hoa Xã, Bangkok Post, Chiang Rai Times trong những ngày gần đây loan tin rằng mực nước sông Mekong đã xuống đến mức thấp kỷ lục trong vòng 100 năm trở lại đây ở vùng biên giới Thái-Lào-Myanmar.

Dẫn lại một báo cáo của Trung tâm Stimson có trụ sở ở Mỹ, các bản tin nước ngoài cho hay mực nước sông Mekong xuống thấp là “do các đập thượng nguồn làm thay đổi dòng chảy và do biến đổi khí hậu, dẫn đến những đợt hạn hán kéo dài”.

ĐBSCL của Việt Nam ở cuối nguồn con sông lớn này và đang phải chịu những tác động rõ rệt. Tiến sĩ Lê Anh Tuấn tại Đại học Cần Thơ cho VOA biết tuy ông không có số liệu dài hạn đến 100 năm, nhưng các trạm đo trên các nhánh sông Mekong ở Việt Nam cho thấy tính đến nay mực nước ở mức thấp nhất trong 10 năm qua, và điều này là “hết sức đáng lo ngại”.
Nguyên nhân số một của tình trạng này là hiện tượng El Nino làm lượng mưa đến khu vực ĐBSCL “rất là thấp” mặc dù thời điểm này đang là mùa mưa, theo tiến sĩ Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu về biến đổi khí hậu tại trường đại học.
Nguyên nhân thứ hai là việc các nước có đập thủy điện ở thượng nguồn “tích nước càng nhiều càng tốt” do có dự báo sẽ thiếu nước vào mùa khô tới, tiến sĩ Tuấn nói thêm.
Ông Tuấn cảnh báo rằng các khó khăn trong hoạt động sản xuất nông nghiệp và một số mặt của đời sống xã hội sẽ “thấy rõ, gay gắt hơn” vào mùa khô.

Một nhà nghiên cứu khác, thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện, chuyên gia độc lập về sinh thái Mekong, cho rằng thời điểm nguy kịch nhất là khoảng tháng 3 năm tới, 2020. Ông Thiện nói với VOA:
“Sau Tết là qua mùa khô, đỉnh điểm của mùa khô là khoảng tháng 3. Bây giờ cái dấu hiệu mà lũ nó không về thì chứng tỏ là rất đáng báo động cho cái chuyện tháng 3 năm sau sẽ xâm nhập mặn sâu vào đất liền. Nếu tình trạng này tiếp diễn, không thay đổi, thì rất nguy hiểm cho đồng bằng. Có thể sẽ là một trận hạn lịch sử, còn nặng hơn năm 2016 nữa”.
Thạc sĩ Thiện so sánh rằng đỉnh lũ ở vùng ĐBSCL vào cuối năm 2015 chỉ cao hơn các cánh đồng 50 cm và sau đó hạn hán kỷ lục đã xảy ra vào đầu năm 2016, trong khi năm nay một số đoạn sông Mekong ở Lào và Thái Lan bị “cạn trơ đáy”, báo hiệu đợt hạn còn “tồi tệ hơn nhiều”. 
Để giúp người dân đối phó từ sớm, tiến sĩ Lê Anh Tuấn cho VOA biết cơ quan của ông đã đưa ra các khuyến cáo:

“Tốt nhất là hiện nay đang trong mùa mưa, người dân nên tích trữ nước mưa càng nhiều càng tốt, có thể trữ trong các ao hồ, kinh mương, và các bể trữ nước. Thứ hai, nên giảm bớt diện tích trồng lúa đi vì cây lúa tiêu thụ nước khá nhiều. Thứ ba, nên chọn các loại cây trồng khác ít sử dụng nước. Ở các vùng ven biển, không nên sản xuất nông nghiệp nhiều mà chuyển qua ví dụ như nuôi thủy sản nước lợ hoặc nước mặn”.

Nhìn lại 40 năm qua và hướng tới tương lai, tiến sĩ Tuấn khẳng định rằng “ngày càng thấy rõ” tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng, và các đập thủy điện trên thượng nguồn ở Lào và Trung Quốc. Các vấn đề này đang có tính “thời sự, nóng bỏng” cho ĐBSCL, ông Tuấn nói.
Về tác động của các đập thủy điện, thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện phân tích với VOA rằng trong khi không làm thay đổi tổng thể tích nước của dòng sông, các đập thủy điện có hồ chứa thường gây ra lũ chồng lũ vào những năm có mùa mưa nhiều nước; và làm tồi tệ thêm nạn hạn hán vì phải tích nước trong những năm rất khô hạn.
Đối với những năm bình thường, loại đập có hồ chứa mới phát huy tác dụng là giảm đỉnh lũ trong mùa mưa và tăng dòng chảy trong mùa khô, ông Thiện cho biết.

Việt Nam ở cuối nguồn sông Mekong, nơi có 8 đập của Trung Quốc đã đi vào hoạt động và 1 đập ở Lào sẽ bắt đầu trữ nước vào tháng 10 tới.
Tổ chức Sông ngòi Quốc tế tại Thái Lan mới đây cho biết “vẫn còn 28 đập khác ở Trung Quốc và 11 đập ở Lào đã được lên kế hoạch”, trong khi hiện nay mới nay chỉ có một vài đập thủy điện giữ nước “mà chúng ta đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng”.

SOURCE:

YOUTUBE:


.
.

Fb Lê Nguyễn Hương Trà: Mực nước trên sông Mekong đang ở mức thấp nhất trong lịch sử - 10 Photos


Ủy hội sông Mekong (Mekong River Commission) vừa phát đi thông báo cho biết, mực nước trên sông Mekong đang ở mức thấp nhất trong lịch sử.

10 PHOTOS:



























Source:
https://www.facebook.com/lenguyenhuongtra.de/posts/10212129753233779

Monday, July 22, 2019

8 đập Trung Quốc chặn 40 tỉ m3 nước sông Mekong khiến mức nước xuống thấp kỷ lục.

22/07/2019 13:40 GMT+7


TTO - Tổ chức Mekong Freedom Network của Thái Lan nhận định: 8 đập thủy điện nằm trên lãnh thổ Trung Quốc là thủ phạm chính khiến mực nước sông Mekong xuống thấp kỷ lục.

Đập Cảnh Hồng ở tỉnh Vân Nam, Trung Quốc

Theo nghiên cứu của Mekong Freedom Network, 8 đập thủy điện chắn ngang sông Mekong (Lan Thương) trên đất Trung Quốc đã giữ lại tổng cộng hơn 40 tỉ m3 nước cho các mục đích phát điện, tưới tiêu...
Đây là một trong số nguyên nhân chính khiến dòng chảy sông Mekong trở nên bất thường những ngày qua.

Các nhà hoạt động môi trường ở Thái Lan cho biết mực nước thấp nhất họ quan sát được trên sông Mekong là khi đập Cảnh Hồng, thuộc tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) giảm mức xả nước xuống chỉ còn 500 m3/giây.
Đến ngày 18-7, Cảnh Hồng tăng lượng nước xả lên 1.000 m3/s, tuy nhiên nước sông Mekong ở vài tỉnh phía bắc và đông bắc Thái Lan vẫn chưa phục hồi, khiến các hoạt động như giao thông đường thủy, đánh bắt cá, bơm nước... đều bất khả thi.

Nhìn chung, các chuyên gia chỉ ra 3 nguyên nhân chính khiến mực nước sông Mekong ở Thái Lan, Lào, Campuchia, Việt Nam xuống thấp kỷ lục: lượng mưa năm nay giảm; đập Cảnh Hồng xả ít nước; đập Xayaburi ở Lào chạy thử nghiệm.

Cồn cát lộ ra trên sông Mekong đoạn chảy qua Thái Lan do mực nước xuống thấp

Ảnh: Chiang Rai Times


Bà Pianporn Deetes - giám đốc chiến dịch của Tổ chức Sông ngòi quốc tế tại Thái Lan (International Rivers) - kêu gọi đã đến lúc chính phủ các quốc gia trong khu vực cần nỗ lực kiểm soát việc khai thác sông Mekong.
Bà Pianporn nhận định các biểu hiện như mực nước thấp bất thường, sự xuất hiện của cồn cát và ghềnh đá dưới đáy sông, cá chết hàng loạt, trạm bơm ngưng hoạt động... chỉ là "khởi đầu" của một viễn cảnh xấu phía trước.
Từ đây cho đến tháng 10, khi đập Xayaburi ở Lào trữ nước để chính thức đi vào hoạt động, tình hình chưa biết khi nào sẽ cải thiện.
"Hôm nay chỉ mới có 2 đập thủy điện giữ nước mà chúng ta đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Vẫn còn 28 đập khác ở Trung Quốc và 11 đập ở Lào đã được lên kế hoạch..." - bà Pianporn băn khoăn.

Báo Trung Quốc "né" thủy điện

Sau khi báo chí Đông Nam Á đồng loạt đưa tin về sông Mekong, hôm nay (22-7), Tân Hoa xã của Trung Quốc cũng chạy bản tin về "mực nước thấp kỷ lục" trên sông Mekong trong đầu mùa mưa.
Tuy nhiên, hãng thông tấn của Trung Quốc chỉ dẫn lại đúng một thông tin từ Ủy hội sông Mekong (MRC), rằng lượng mưa ở lưu vực sông Mekong từ đầu năm nay kém (do đó sông Mekong thiếu nước), mà không đề cập chữ nào đến hoạt động của thủy điện Cảnh Hồng.

SOURCE:

.

Golden Triangle in 2018 (Photos by LymHa) & 2019 (Photos on Internet)


Golden Triangle - Ngã ba Tam Giác Vàng năm 2018
(Photos by LymHa) 

Golden Triangle - Ngã ba Tam Giác Vàng năm 2018 
(Photos by LymHa)

***

Nước sông Mekong cạn kiệt làm lộ bãi cát vốn nằm dưới lòng sông tại khu "Tam giác vàng" giáp giới Thái Lan - Lào - Myanmar - Ảnh: THE THAIGER

Source:

***
Hút cát sỏi tại Kratie năm 2018 (Photos by LymHa)


Hút cát sỏi tại Kratie năm 2018 (Photos by LymHa)

Hút cát sỏi tại Kratie năm 2018 (Photos by LymHa)

Hút cát sỏi tại Kratie năm 2018 (Photos by LymHa)


Trạm đo mực nước Mekong tại Kratie năm 2018
(Photo by LymHa)
.

Dramatic drop in Mekong water level sparks alarm (English & VNese version)



National
Jul 18. 2019
Dry Mekong River during wet season
By Pratch Rujivanarom
The Nation

Mekong River water levels that fell dramatically on Thursday under impact from dam operations will soon recover, says the national water management agency.

Somkiat Prajumwong, secretary-general at the Office of National Water Resources (ONWR), offered the reassurance despite warnings from experts that the dams are destroying Mekong ecosystems and doing long-lasting harm to millions of people who depend on the river.

Over this week, Mekong River levels on the Laos-Thailand border in the Northeast fell at an alarming rate after China’s Jinghong Dam reduced its discharge and Xayaburi hydropower dam in Laos began trial operations.
Somkiat admitted that Thai authorities had no measures to mitigate the rapid change in water level but said the river would return to normal quickly, as Jinghong Dam had already resumed its regular discharge rate and the Xayaburi Dam trial would conclude soon.

Xayaburi hydropower dam

The Mekong River Commission (MRC) said that China had halved the discharge rate from Jinhong Dam for powerline maintenance between July 5 and 17, while a 72-hour test on Xayaburi Dam’s fifth power turbine would end on Friday.
“I urge people to wait a bit longer since the water level in the Mekong River will get back to normal within a few days,” Somkiat said.
“Xayaburi dam is run-of-the-river hydropower dam, which means it cannot hold much water in its reservoir and will only delay the river flow by around 24 hours, so the water discharged from China will refill the lower reaches of the Mekong River soon.”
He added that once the Xayaburi dam begins full operations in October, Thai authorities would receive obligatory timely reports of water discharge and river-level changes from its joint operator, the Electricity Generating Authority of Thailand (Egat).
Meanwhile, Egat has dismissed concerns brought up by the Thai People’s Network in Eight Mekong Provinces, claiming that the Xayaburi dam’s impacts will be minor and localised, with no damage done to people living downstream in Thailand.
However, the network pointed out on Thursday that the drastic unseasonal change in Mekong water levels in the Northeast of Thailand were a direct impact of Xayaburi Dam operations upriver.
The network added that since almost all the electricity generated by the dam will be sold to Egat, the electricity generating authority is responsible for the dam’s impacts downstream, which would include compensating people for loss of earnings and livelihood.

Dead aquatic animals on dry Mekong riverbed

Chainarong Setthachua, an academic at Maha Sarakham University, said he was dismayed to see the ongoing catastrophic impacts caused by Mekong mainstream dams.
Chainarong said extreme changes in water levels due to dams’ operations had already decimated the river’s fish stocks, the main source of protein for more than 60 million people living in the Mekong Basin.
Major hydropower development on the Mekong mainstream had already caused massive biodiversity loss and extreme environmental degradation throughout the Basin, he added.
Mekong countries must abandon all hydropower dam projects on the river in order to restore the health of Mekong ecosystems and protect our future generations from fast-approaching ecological disasters, Chainarong said.


Người Thái sốc khi thấy cá tôm chết dưới đáy sông Mekong khô cạn
19/07/2019 10:40 GMT+7

TTO - Các chuyên gia lo ngại những ảnh hưởng trực tiếp của hệ thống đập thủy điện trên dòng chính sông Mekong bắt đầu biểu hiện rõ, báo hiệu một tương lai bất định cho cả khu vực.

Nước từ thượng nguồn không về, cá tôm chết khô dưới đáy sông Mekong đoạn chảy qua Thái Lan - Ảnh: THE NATION

Theo báo The Nation, ông Somkiat Prajumwong - tổng thư ký Văn phòng Tài nguyên nước quốc gia Thái Lan (ONWR), vừa lên tiếng trấn an người dân rằng mực nước sông Mekong ở Thái sẽ sớm hồi phục sau khi xuống thấp kỷ lục trong tuần này do ảnh hưởng của đập thủy điện trên thượng nguồn.
Trong tuần này, nước sông Mekong đoạn chảy qua biên giới Lào - Thái Lan ở khu vực đông bắc giảm xuống mức báo động do đập Cảnh Hồng ở Trung Quốc giảm xả nước, còn đập Xayaburi ở Lào bắt đầu vận hành thử nghiệm.
Ông Somkiat thừa nhận chính quyền Thái "không có biện pháp nào" để đối phó mực nước thay đổi nhanh, chỉ khẳng định dòng sông sẽ sớm "trở lại bình thường" sau khi Cảnh Hồng xả nước đều trở lại, còn đập Xayaburi cũng sớm hoàn tất thử nghiệm.
Trước đó, Ủy hội sông Mekong (MRC) thông báo Trung Quốc đã giảm một nửa lượng nước xả từ đập Cảnh Hồng để bảo trì hệ thống truyền tải điện từ ngày 5 đến 17-7. Trong khi đó, đập Xayaburi ở Lào cũng tiến hành chạy thử tuôcbin phát điện thứ 5 trong 72 giờ, kết thúc vào hôm nay (19-7).
"Tôi kêu gọi mọi người chờ đợi thêm ít lâu vì sông Mekong sẽ trở lại bình thường trong vài ngày. Đập Xayaburi không thể giữ nước lâu hơn 24 giờ, do đó nước xả từ Trung Quốc sẽ sớm về đến hạ nguồn" - ông Somkiat thông báo.

Sông Mekong ở Thái Lan trơ đáy ngay trong mùa mưa - Ảnh: THE NATION

Vị quan chức Thái bổ sung thêm: đập Xayaburi sẽ bắt đầu vận hành toàn phần từ tháng 10 năm nay và chính quyền Thái sẽ nhận được thông tin về lịch xả nước, sự thay đổi về mực nước thông qua đơn vị đồng vận hành là Cơ quan Phát điện Thái Lan (Egat).
Trước quan ngại về tác động môi trường của thủy điện sông Mekong từ tổ chức Mạng lưới người Thái ở tám tỉnh Mekong, Egat cho rằng tác động của đập Xayaburi sẽ ở "mức nhỏ" và được khoanh vùng, không gây ảnh hưởng đến người dân sống dưới hạ nguồn ở Thái Lan.
Tuy nhiên, các nhà hoạt động chỉ ra mực nước thấp bất thường của sông Mekong ngay trong mùa mưa này là dấu hiệu rất rõ cho thấy tác động trực tiếp của siêu đập Xayaburi trên thượng nguồn.
Ông Chainarong Setthachua, nhà nghiên cứu thuộc Đại học Maha Sarakham (Thái Lan), cho biết ông cảm thấy choáng váng khi nhìn thấy ảnh hưởng thảm họa do các đập thủy điện trên dòng chính sông Mekong gây ra.
Chuyên gia Chainarong cho biết thay đổi quá lớn về mực nước đã làm suy giảm lượng cá sông Mekong, nguồn dinh dưỡng chính của 60 triệu người sống ở lưu vực.
Nếu các nước Mekong không chịu từ bỏ tất cả dự án thủy điện để hồi phục hệ sinh thái, tương lai của các thế hệ sau vô cùng bất định.


SOURCES:

.


Sunday, July 21, 2019

Nước sông Mekong ở Thái xuống mức thấp nhất trong trăm năm qua



21/07/2019 19:22 GMT+7

TTO - Theo báo Bangkok Post, mực nước sông Mekong tại Nakhon Phanom, thuộc vùng đông bắc Thái Lan giáp với Lào, đã xuống mức thấp nhất trong gần 100 năm qua.

Phiến đá to được cho là có khắc dấu chân Đức Phật ở giữa lòng sông tại Nakhon Phanom lộ lên ngay trong mùa mưa - Ảnh: BANGKOK POST

Tình trạng khô hạn vẫn đang tiếp diễn, mực nước sông Mekong hiện giảm khoảng 10-20cm mỗi ngày. Hiện tại, mực nước chỉ vào khoảng 1,5m, thấp hơn điểm tràn nước trên bờ khoảng 11m.
Theo báo The Thaiger, mực nước thấp ghi nhận vào ngày 19-7 vừa qua là kỷ lục, thấp hơn mức kỷ lục từng được ghi nhận vào tháng 4-1973.
Vào thời điểm này, mực nước sông xuống thấp đã làm lộ phiến đá to có khắc dấu chân Đức Phật ở giữa lòng sông. 
Phiến đá có khắc dấu chân Phật này, tại làng Woen Phra Bat thuộc huyện Tha Uthen, được cho là đã tồn tại hơn 2.000 năm qua và được người dân ở cả hai bên bờ sông hết sức gìn giữ. Phiến đá này thường chỉ được nhìn thấy vào mùa khô, vào thời gian giữa tháng 3 và tháng 4.
Trên thực tế, mực nước tại tất cả các phụ lưu của sông Mekong, bao gồm Nam Oun, Nam Songkhram và Nam Kam cũng ở mức rất thấp.
Mực nước trong các hồ chứa lớn tại 12 huyện của tỉnh Nakhon Phanom hiện chỉ ở mức 10-20% công suất.

Nước sông Mekong cạn kiệt làm lộ bãi cát vốn nằm dưới lòng sông tại khu "Tam giác vàng" giáp giới Thái Lan - Lào - Myanmar - Ảnh: THE THAIGER

Hiện các cánh đồng lúa trong vùng đang thiếu nước và nông dân cho biết cây trồng sẽ chết nếu không có mưa trong vòng 1 tuần nữa.
Bà Lai Sripeng, một nông dân 68 tuổi ở làng Woen Phra Bat, nói đây là lần đầu tiên bà nhìn thấy phiến đá có khắc dấu chân Phật trên sông Mekong vào mùa mưa.
Hiện tượng không bình thường này là một dấu hiệu cho thấy hạn hán trong năm nay sẽ nghiêm trọng.
Tình trạng nước sông Mekong xuống mức rất thấp trong thời gian này, nhất là đang trong mùa mưa, đã gây khó khăn cho những người làm nghề đánh cá ven sông.
Trao đổi với phóng viên TTXVN tại làng chài Tha Mahathat ven sông Mekong, thuộc địa phận tỉnh Nakhon Phanom, một ngư dân 59 tuổi tên là Praseat than thở: "Đánh bắt cá bây giờ rất khó, vì không có cá nữa. Ngày trước không bao giờ có chuyện này xảy ra. Lâu lắm rồi, cũng phải khoảng 20 năm, tôi mới thấy mực nước giảm như vậy. Tôi làm nghề này lâu lắm rồi, hơn 50 năm. Cứ tình trạng khô hạn như thế, đánh bắt không được, chúng tôi không biết phải làm gì để sinh sống".
Ông Cayson, 46 tuổi, một người sống cùng làng chài, cũng nói chưa bao giờ thấy tình trạng khô hạn như vậy. Ông cho biết thu nhập từ đánh bắt cá trước đây vào khoảng 400-500 baht mỗi ngày, song giờ đây không có cá, có lẽ ông sẽ phải đổi nghề hoặc quay về nghề làm vườn, làm ruộng trước đây.

SOURCE:

Nguy cơ các loài thủy sinh tuyệt chủng khi các đập thượng nguồn làm khô cạn dòng sông Mê Kông




Aquatic life faces extinction as upstream dams leave Mekong River dry

Châu Trần

20/07/2019

Song Ngữ Việt Anh

MKR-( elevenmyanmar ) Ngư dân ở quận Bung Khla, tỉnh Bueng Kan, đông bắc Thái lan đang kiểm tra dòng sông Mê Kông khô cạn để bắt cá vào thứ Sáu 19/07/2019.

Mức nước cực thấp của sông Mê Kông do các dự án đập thủy điện thượng nguồn đã gây ra cái chết cá hàng loạt và làm tăng nguy cơ tuyệt chủng của thủy sinh trong toàn lưu vực sông Mê Kông, các chuyên gia môi trường nhấn mạnh vào thứ Sáu 19/07/2019.
Họ nói rằng sự mất mát đa dạng sinh học đang diễn ra ở lưu vực sông Mê Kông đang là mối đe dọa lớn đối với an ninh lương thực và phúc lợi của hàng trăm triệu người trong khu vực.

Narit Art-harn, đại diện của người dân địa phương ở quận Bung Khla, tỉnh Bueng Kan, Thái lan tiết lộ rằng mực nước của sông Mê Kông trong tuần này thấp hơn mức thấp nhất trong mùa khô, mặc dù giữa tháng 7 là mùa mưa và dòng sông thường đầy nước và thậm chí ngập tràn.
Chúng tôi đang phải đối mặt với một tình huống khác thường, thay vì lũ lụt theo mùa mà chúng tôi thường gặp vào thời điểm này, chúng tôi hiện đang phải gặp một đợt hạn hán nghiêm trọng, điều này có hại cho cả người dân và hệ sinh thái, ông Nar Narit nói.
Ông nói rằng mặc dù các ngư dân ở Bueng Kan có thể đánh bắt được nhiều cá hơn do mực nước rất thấp, nhiều con cá mà họ bắt được có bụng đầy trứng, vì đây là mùa sinh sản của nhiều loài trong sông Mê Kông .
Do đó, ông nói, ông lo ngại sâu sắc rằng đây có thể là mùa cuối cùng ngư dân đánh bắt được nhiều cá vì những con cá này có thể sắp tuyệt chủng.
Nước ở mức cực thấp đang giết chết những con cá này, vì nó ngăn cá xâm nhập vào các nhánh sông để đẻ trứng trong rừng ngập nước và đầm lầy, điều đó có nghĩa là toàn bộ một thế hệ cá sẽ biến mất, ông nhấn mạnh. 
Ông cũng kêu gọi chính phủ Thái Lan thực hiện các bước chủ động hơn để bảo vệ người dân sống dọc theo bờ sông Mê Kông và các nhánh của nó khỏi các tác động xuyên biên giới do các đập thủy điện ở Trung Quốc và Lào gây ra.

Chainarong Setthachua, một học giả từ Đại học Maha Sarakham, cho biết đã tìm thấy nhiều con cá bị chết khô trong các ao ở quận Sangkhom, thuộc tỉnh Nong Khai,  sông Mê Kông Thái lan sau khi mực nước rút gần đây giảm mạnh từ đập Jing Jing và hoạt động chạy thử từ đập Xayaburi của Lào.

Nonn Panitvong, người sáng lập tổ chức Siamensis.org và là một chuyên gia cá nước ngọt nổi tiếng, nhấn mạnh rằng cá ở sông Mê Kông là an ninh lương thực quan trọng nhất đối với người dân sống trên lưu vực sông Mê Kông.
Do đó, ông nói rằng bằng cách bỏ qua sự mất mát nghiêm trọng về đa dạng sinh học vì các đập thủy điện, các chính phủ trong khu vực đang buôn bán các hệ sinh thái là cuộc sống của hàng chục triệu người vì sự giàu có của một số ít các nhà đầu tư.
Khi chính quyền và nhà đầu tư xây dựng các đập thủy điện mới, họ tuyên bố lý do là sự ổn định năng lượng, nhưng cuối cùng, mọi người không thể ăn điện. Cá và rau từ sông mới thực sự là thức ăn của chúng tôi, ông Non Nonn nhấn mạnh.

Niwat Roikaew, trưởng nhóm bảo tồn môi trường của huyện Chiang Rai, tỉnh Rak Chiang Khong, nói rằng ông sẽ gửi một bản kiến nghị chi tiết về mực nước kỳ lạ sông Mê Kông và các tác động khác mà các dự án thủy điện thượng nguồn của Trung Quốc đang gây ra cho người dân đến Đại sứ quán Trung Quốc ở Bangkok.
Tôi muốn có một cuộc thảo luận hiệu quả dựa trên thông tin học thuật với chính quyền Trung Quốc để giảm thiểu các tác động bất lợi mà các đập thủy điện này đang gây ra cho hệ sinh thái và người dân của lưu vực sông Mê Kông, ông N Natat nói.

Nếu Trung Quốc muốn trở thành một siêu cường, họ phải cải thiện các tiêu chuẩn bảo vệ môi trường đối với tất cả các dự án của mình, nếu không, các phản hồi tiêu cực từ các dự án độc hại sẽ ảnh hưởng đến uy tín của họ trên toàn cầu./.

Aquatic life faces extinction as upstream dams leave Mekong River dry



Local fishermen in Bueng Kan’s Bung Khla district are inspecting the dry riverbed of Mekong River for trapping fish on Friday. 
Credit: Buengkanraknok
Published 20 July 2019

Bangkok (The Nation/ANN)—The Mekong River’s extremely low level of water caused by upstream hydropower dam projects has triggered the death of masses of fish and heightened the risk of mass extinction of aquatic life in the entire Mekong River Basin, environmental experts highlighted on Friday.
They said that the ongoing loss of biodiversity in the Mekong Basin is posing a major threat to food security and wellbeing of hundreds of millions of people in the region.
Narit Art-harn, a representative of locals in Bueng Kan’s Bung Khla district, revealed that the level of the Mekong this week was lower than the lowest during the dry season, even though mid-July is normally the rainy season and the river should be full and even overflowing.
“We are facing an extraordinary situation, because instead of the seasonal floods that we usually face this time of year, we are now encountering a severe drought, which is bad for both the people and the ecosystem,” Narit said.
He said that even though fishermen in Bueng Kan were able to catch more fish due to the very low level of water, many of the fish they caught have bellies full of eggs, because this is the breeding season for many of the species in the Mekong.
Hence, he said, he is deeply concerned that this might be the last season for the fishermen to get an abundant catch because these fish might soon be extinct.
“The extremely low level of water is killing these fish, because it is preventing them from entering tributaries to lay eggs in flooded forests and swamps, which means an entire generation of fish will vanish,” he emphasized. He also called on the Thai government to take more proactive steps to protect people living along the banks of the Mekong River and its tributaries from the transboundary impacts caused by hydropower dams in China and Laos.
Chainarong Setthachua, an academic from Maha Sarakham University, said many fish were found “cooked” in the hot water of ponds in the Mekong riverbed in Nong Khai’s Sangkhom district after the water level receded due to a recent reduction in water discharged from China’s Jinghong Dam and a test-run operation at Laos’ Xayaburi Dam.
Nonn Panitvong, founder of Siamensis.org and prominent freshwater fish expert, insisted that fish in the Mekong River was the most important food security for people living across the Mekong Basin.
Hence, he said, that by ignoring the serious loss of biodiversity for the sake of hydropower dams, the governments in the region are trading ecosystems that sustain tens of millions of people for the wealth of a handful of investors.
“When they [the authorities and investors] build new hydropower dams, they claim energy stability as the reason, but in the end, people cannot eat electricity. Fish and vegetables from the river are actually our food,” Nonn stressed.
Niwat Roikaew, chief of Chiang Rai’s environmental conservation group Rak Chiang Khong, said that he will send a petition detailing the Mekong River’s bizarre water levels and other impacts China’s upstream hydropower projects are having on people to the Chinese Embassy in Bangkok soon.
“I want a productive discussion based on academic information with Chinese authorities to mitigate the adverse impact these hydropower dams are having on the ecosystems and the people of the Mekong River Basin,” Niwat said.
“If China wants to be a superpower, it must improve its standards of environmental protection on all its projects, otherwise negative feedback from harmful projects will affect its reputation globally.”

SOURCE:

.

MRC - July 21, 2019





Friday, July 19, 2019

TRUNG HOA ĐANG THẮNG CUỘC CHIẾN TRANH LẠNH MỚI TRÊN SÔNG MEKONG



(China winning new Cold War on the Mekong)

Bertil Lintner – Bình Yên Đông lược dịch
Asia Times – June 24, 2019

Lực lượng an ninh của Trung Hoa tuần tiểu dọc theo sông Mekong. [Ảnh: Twitter]


Bắc Kinh dùng đòn bẫy Sáng kiến Vành đai và Con đường (Belt and Road Initiative (BRI)) để chiếm ưu thế trên sông Mekong trong khi các sáng kiến cạnh tranh của Hoa Kỳ và Nhật Bản bị lu mờ.

Một quảng cáo trên tờ New York Times, do tờ báo China Daily của nhà nước Trung Hoa cậy đăng để ca tụng hiệu quả của các đập do Bắc Kinh xây ở Lào, đã châm ngòi cho việc tranh luận về cuộc chiến tranh lạnh mới.

Với tựa đề “Dùng thủy điện ở Lào để mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn,” mẩu quảng cáo nói rằng chuỗi đập được đề nghị trên sông Nam Ou [một phụ lưu của sông Mekong ở bắc Lào] sẽ giúp cho các công nhân địa phương có thể mua xe pickup và cung cấp điện mà quốc gia nghèo khổ nầy rất cần.

Mẩu quảng cáo cũng cho biết rằng chuỗi đập Nam Ou “là một phần quan trọng của BRI do Trung Hoa lãnh đạo và là dự án đầu tiên do một công ty Trung Hoa thực hiện cho toàn thể con sông.”
Với ảnh hưởng đang lên trong khu vực và tài nguyên quốc gia đồ sộ, Trung Hoa chiếm ưu thế rõ rệt so với Hoa Kỳ và Nhật Bản trong việc ấn định đường lối và sự phát triển trong tương lai của thủy lộ trọng yếu nầy.

Nó là một viễn kiến kinh tế-quan trọng hơn-môi trường mà các quốc gia hạ lưu thường chống đối, nhưng vì không có tài nguyên để chống lại nên các nước nầy không thể làm gì trong khi các đối sách (counter-initiative) do Hoa Kỳ và Nhật Bản hỗ trợ bị cuốn đi vào vô dụng.

Một tàu hàng trên sông Mekong gần phụ lưu Pak Ou, Luang Prabang, Lào, Feb. 1, 2017. 
[Ảnh: Wikimedia/Christian Terrissen]

Cuộc chiến tranh lạnh mới trên sông Mekong một phần được tiến hành trên mặt trận môi trường.  Sông ngòi Quốc tế (International Rivers), một tổ chức phi chánh phủ (non-governmental organization (NGO)), xem việc xây dựng đập của Trung Hoa khác với những gì được mô tả trong mẩu quảng cáo trên New York Times.  Tổ chức nầy cho biết trên website của mình rằng mẩu tuyên truyền “tô vẽ một hình ảnh tươi sáng cho một loạt đập nguy hại đang được xây cất ở Đông Nam Á (ĐNA).”  Sông ngòi Quốc tế cho biết, thay vì được hưởng lợi kinh tế từ việc xây đập, nông dân đã mất đất đai của họ và có thể không bao giờ nhận được tiền bồi thường mà họ được hứa hẹn.  Chuỗi đập khiến cho hơn 4.000 người buộc phải tái định cư và đảo lộn cuộc sống của hàng chục ngàn người trong các làng trong lưu vực.  Tổ chức nầy cũng tố cáo rằng công ty China Power đang phát triển 350 trong số 450 km chiều dài sông và “từ chối đề nghị của Tổ hợp Tài trợ Quốc tế (International Finance Corporation) và Ủy hội sông Mekong (Mekong River Commission (MRC)) để tham gia vào việc quy hoạch quản lý lưu vực.”

Điều đó không có gì đáng ngạc nhiên.  Trong những năm qua, Trung Hoa đã qua mặt MRC, một cơ cấu được thành lập từ nhiều thập niên để kết hợp các quốc gia sông Mekong trong các dự án phát triển, với sự hình thành của diễn đàn Hợp tác Lancang-Mekong (Lancnag-Mekong Cooperation (LMC)).

Lancang là tên Trung Hoa của sông Mekong và diễn đàn, bao gồm tất cả các quốc gia duyên hà từ nguồn cho đến cửa sông ở Biến Đông, nhưng loại trừ các quốc gia viện trợ truyền thống trong khu vực như Nhật Bản và Hoa Kỳ.  Theo Carl Middleton và Jeremy Allouche, hai học giả Tây phương viết cho tờ International Spectator của Ý, LMC “đề nghị những chương trình phát triển nguồn nước và kinh tế, và dự đoán ngoại giao thủy điện qua việc sử dụng đập của Trung Hoa để kiểm soát thượng nguồn” sông Mekong.


Với việc LMC đọ sức với MRC được Tây phương và Nhật Bản tài trợ, cuộc chiến tranh lạnh mới giữa Hoa Kỳ và Trung Hoa ảnh hưởng đến vận mạng của dòng sông chảy qua sáu quốc gia, gồm có Trung Hoa, Myanmar, Lào, Thái Lan, Cambodia và Việt Nam.

Nó là viễn kiến lâu dài đang trở thành hiện thực một cách nhanh chóng.  Vào tháng giêng 2011, tờ China Daily công bố một kế hoạch hành động bao quát của LMC với các kế hoạch đầy tham vọng trong việc hợp tác kinh tế, khuyến khích mậu dịch và những cam kết để xây dựng “một hệ thống tài chánh đa dạng, lâu dài, ổn định và khả chấp” cho thành viên LMC.

Kế hoạch được gọi là “sử dụng nguồn nước,” dĩ nhiên, bao gồm việc xây cất thêm đập trên sông Mekong và các phụ lưu như Nam Ou.  Kết hợp với đường sắt cao tốc đang được xây dựng từ tỉnh Vân Nam ở tây nam Trung Hoa đến Vientiane, thủ đô của Lào, Trung Hoa sẽ sớm nối liền với lân bang ĐNA bằng các phương tiện chưa từng thấy trong lịch sử của khu vực.

MRC, mặt khác, là di sản của cuộc Chiến tranh Lạnh cũ giữa Hoa Kỳ và Liên Sô và ngày càng yếu đi, kém hiệu quả và lỗi thời.  Khởi thủy, nó là Ủy ban Quốc tế Mekong (Mekong Committee (MKC)) được thành lập vào năm 1957 dưới một quy chế do tướng hồi hưu Raymond Wheeler của Hoa Kỳ khởi xướng nhưng được Liên Hiệp Quốc xác nhận.  Mô hình của ông là Tennessee Valley Authority, một trong những đề án New Deal lớn của Tổng thống Hoa Kỳ Franklin Roosevelt.  Dự án đó đã xây nhiều đập trên sông Tennessee và mang điện, thủy nông và ngừa lụt cho một số tiểu bang của Hoa Kỳ.  Nhưng cấy cái ý tưởng đó ở ĐNA – đặc biệt trong sự bất ổn của Chiến tranh Lạnh trong quá khứ và sau đó là chiến tranh Đông Dương – đã không cho kết quả tương tự.

Mực nước sông Mekong ở hạ lưu đập của Trung Hoa thường xuống thấp.
 [Ảnh: AFP Forum/Paritta Wangkiat]

Trung Hoa hay Myanmar không hề là đối tác của MKC, vì đây là một phần của chiến lược Chiến tranh Lạnh để kết hợp các chế độ thân Tây phương ở Thái Lan, Lào, Cambodia và Nam Việt Nam nhằm chống lại cộng sản Trung Hoa và Bắc Việt Nam.  Văn phòng của MKC ở Bangkok, một trung tâm của quân đội Hoa Kỳ trong cuộc chiến Việt Nam.  Cho mãi đến khi chiến tranh chấm dứt vào giữa thập niên 1990s, các quốc gia mới liên kết với nhau hơn.  Được đổi tên là MRC, nó bao gồm 3 thành viên ban đầu là Lào, Thái Lan và Cambodia cùng với nước Việt Nam thống nhất.  Nhưng vì không có sự tham gia của Trung Hoa và Myanmar, MRC cũng kém hiệu quả như MKC vì nó không thể theo dõi và duy trì lưu lượng của toàn thể sông Mekong bắt nguồn từ vùng núi phía tây bắc của Trung Hoa.  Ngược lại, thành viên của LMC tránh được các chướng ngại nầy.

Mặc dù cơ chế Sáng kiến Hạ lưu Mekong (Lower Mekong Initiative (LMI)) do Hoa Kỳ thiết lập năm 2009 cũng bao gồm Myanmar, nó không đạt được tiến bộ đáng kể, vì phần lớn các kế hoạch cho y tế, giáo dục và phát triển hạ tầng cơ sở vẫn còn nằm trên bản vẽ.  Sự lôi cuốn của nó cũng tùy thuộc vào địa chánh trị.  Lào và Cambodia thì gần gũi với Trung Hoa hơn Hoa Kỳ, ngay cả Myanmar cũng trở lại quỹ đạo của Trung Hoa sau một thời gian ngắn ve vãn với Tây phương.

Trong khi Hoa Kỳ các các quốc gia Tây phương lên án và trừng phạt việc vi phạm nhân quyền ở Cambodia, Myanmar và Việt Nam; Trung Hoa không cảm thấy khó chịu vì nước nầy cũng vi phạm nhân quyền đáng kể.  Các công ty xây cất Trung Hoa cũng ít quan tâm về ảnh hưởng môi trường so với các đối thủ Tây phương và Nhật Bản, phải chịu các quy định gắt gao về trách nhiệm tài chánh và môi trường.

Tàu hàng của Trung Hoa chạy trên sông Mekong gần Tam giác Vàng ở biên giới giữa Myanmar, Lào và Thái Lan trong tháng 3 năm 2016. [Ảnh: Facebook]

Hơn nữa, chuỗi đập Nam Ou không chỉ là một dự án đồ sộ duy nhất của Trung Hoa trên sông.  Trung Hoa hiện đang xây một chuỗi đập khác trên sông Mekong, một dự án khổng lồ mà khi hoàn tất nó có thể gồm có 14 nhà máy thủy điện trong lãnh thổ Trung Hoa trước khi con sông chảy về phía nam và tạo thành biên giới giữa Lào và Myanmar.

Chắc chắn, các quốc gia hạ lưu đã than phiền về sự thay đổi dòng chảy của sông.  Việt Nam, đối phó với một cơn hạn hán tồi tệ nhất trong 90 năm vào năm 2016, cáo buộc các đập của Trung Hoa ở thượng lưu đã góp phần vào thiên tai nầy.  Những mối quan ngại tương tự được nêu ở Lào vì mực nước lên xuống bất thường khi Trung Hoa mở hay đóng đập.  Thỉnh thoảng, sông Mekong hùng vĩ một thời hoàn toàn khô cạn chung quanh thủ đô Lào.

Nhưng Trung Hoa kiểm soát cả lưu lượng nước lẫn ngân sách phát triển, các quốc gia hạ lưu không thể làm khác hơn là hợp tác với thiết kế và tham vọng của Bắc Kinh.  Trong lúc đó, MRC và cái mầm mới LMI dường như càng ngày càng lỗi thời khi tất cả các tín hiệu cho thấy LMC của Trung Hoa được thiết lập để tồn tại.

 Bertil Lintner – Bình Yên Đông lược dịch